Παρασκευή, 31 Αυγούστου 2012

ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΑΣ ΔΙΔΑΞΑΝ Νο 1

                                                                
                                ΑΙΤΙΑ ΜΗΔΙΚΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ - ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ( 17/9/490)


ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Με μία σειρά άρθρων,θα αναφερθώ σε ορισμένα ιστορικά γεγονότα που συνέβησαν κυρίως σε μάχες τις αρχαιότητας,παράξενα τις περισσότερες φορές,τα οποία αναφέρονται από τους ιστορικούς,άλλα ουδέποτε διδάσκονται στα σχολεία.
Αυτό άραγε οφείλεται ή ότι τα θεωρούν αμελητέα ή στην μη δυνατότητα εξηγήσεων από τους διδασκάλους,οι οποίοι σίγουρα θα δεχθούν τις απορίες των μαθητών ή σε κάποιους στους οποίους δεν συμφέρει να γίνουν γνωστά ?

ΠΕΔΙΑΔΑ ΜΑΡΑΘΩΝΑ
Θα αρχίσω από τους Μηδικούς ή Περσικούς πολέμους στους οποίους συνέβησαν αρκετά τέτοια γεγονότα.

ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Σύμφωνα με την Μυθολογία όταν η κόρη τού Βασιλιά Αήτη χώρισε τον Ιάσονα και έπνιξε τα παιδιά του,πήγε στην Αθήνα και παντρεύτηκε τον βασιλιά Αιγέα,με τον οποίο γέννησε έναν γιο,τον Μήδο.Προσπάθησε όμως να δηλητηριάσει το Θησέα κι έτσι ο Αιγέας την έδιωξε κι εκείνη κατέφυγε με τον γιο της Μήδο στην Ασία, στη χώρα που από το όνομα της ονομάστηκε Μηδία.Μάλιστα μετέβει εκεί με άρμα που το έσεναν φτερωτοί δράκοντες.Οσον αφορά τους Πέρσες,μία εκδοχή του ονόματος τους είναι,ότι είναι απόγονοι του μυθολογικού ημίθεου Περσέα.

ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΜΗΔΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΣΩΝ

Στο νότιο άκρο του ιρανικού οροπεδίου γεννήθηκε και σταδιακά γιγαντώθηκε ένας πολιτισμός που έμελλε να έρθει σε ανοικτή ρήξη με τον Ελληνικό.Οι Πέρσες ήταν, μαζί με τους Μήδους, τους Πάρθους και τους Υρκανούς, ένα από τα ιρανικά φύλα που εγκαταστάθηκαν στην ανατολική όχθη του ποταμού Τίγρη τον 8ο αιώνα π.Χ. Αντίθετα με τους Μήδους, οι Πέρσες δεν ήρθαν σε επιμιξία με τους Σκύθες και παρέμειναν για καιρό σε σχετική απομόνωση. Το περσικό βασίλειο άρχισε να ανδρώνεται στα τέλη του 7ου αιώνα π.Χ. μετά την κατάλυση του κράτους του Ελάμ από τους Ασσυρίους.Οι Πέρσες χωρίς να συναντήσουν αξιόλογη αντίσταση υπέταξαν ότι απέμεινε από το Ελάμ.Και οι ίδιοι όμως ήταν φόρου υποτελείς στους Ασσυρίους. H εξασθένιση των τελευταίων, μετά τον θάνατο του αιμοσταγούς Ασουρμπανιμπάλ το 627 π.Χ., είχε ως αποτέλεσμα την εκδήλωση επαναστάσεων των κατακτημένων λαών.

ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΑΣΣΥΡΙΩΝ
Οι Μήδοι με ηγέτη τον Κυαξάρη και οι Βαβυλωνιοι με επικεφαλής τον Ναβοπαλασάρ ένωσαν τις δυνάμεις τους και επιτέθηκαν στους Ασσύριους. Ακολούθησε πολυετής πόλεμος. Το 614 π.Χ. οι Μήδοι κυρίευσαν την ιερή πόλη των Ασσυρίων, Ασούρ. Δύο χρόνια αργότερα κατέκτησαν,σε συνεργασία με τους Βαβυλώνιους και τους Σκύθες, και την πρωτεύουσα του εχθρού, Νινεϋή.Στο διάστημα αυτό οι Πέρσες ήταν υποτελείς των Μήδων και μάλλον πολέμησαν μαζί τους κατά των Ασσυρίων.
Λιτοδίαιτοι και βαθειά θρησκευόμενοι,είχαν ως κοινωνία δύο βασικούς στόχους,την δικαιοσύνη και την ηθική.Σύμφωνα με το Ελληνα ιστορικό και στρατηγό Ξενοφώντα "τα παιδιά των Περσών πάνε στα σχολεία και αδειαλείπτως εκεί διδάσκονται δικαιοσύνη (Ξεν.Κύρου Παιδεία 1.2.6).
Η εγκράτεια στο φαγητό,ο σεβασμός στους άρχοντες και τους γεροντότερους,η φρονιμάδα και η σωφροσύνη,η γενναιότητα και πειθαρχία,ήταν ηθικές επιταγές,που κατέστησαν σταδιακά τους Πέρσες "ανώτερους"ώστε να κατισχύνουν των γειτόνων τους και να δημιουργήσουν εν ριπή οφθαλμού,την μεγαλύτερη μέχρι τότε παγκόσμια αυτοκτατορία"(Ηρόδοτος Α,71).

ΠΕΡΣΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ
Η σκέψη των Περσών είχε διαποτισθεί από τις υψηλές θρησκευτικές ιδέες του Ζωροαστρισμού.Ο ιδρυτής της Ζωροάστρης ή Ζαρατούστρα,κήρυξε την πίστη μόνο σε έναν θεό ,τον "Αχούρα Μάσδρα"που συμβόλιζε το καλό πνεύμα,την εκλεγμένη κυριαρχία,τους τέλειους νόμους,την ακεραιότητα και την αθανασία και αντιμάχεται το κακό πνεύμα και τους δαίμονες.
Στα μέσα του 6ου αιώνα εμφανίστηκε στο προσκήνιο της ιστορίας ένας πραγματικά μεγάλος άνδρας, ο Κύρος Β'γιός του βασιλιά των Περσών Καμβύση Α'.Ο Κύρος παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά των Μήδων,στους οποίους οι Πέρσες ήταν ακόμα υποτελείς.Εκείνο το διάστημα το Μηδικό κράτος έφθινε υπό τη διοίκηση του ανίκανου βασιλιά Αστυάγη. Έχοντας συναίσθηση της αδυναμίας των Μήδων, ο Κύρος διείδε τις προοπτικές ίδρυσης ενός ισχυρού κράτους και κινήθηκε κατά των Μήδων, οι οποίοι δεν αντέδρασαν αφού θεώρησαν τον Κύρο ως ομόφυλο ηγεμόνα που απλά σκόπευε να ανατρέψει τον διεφθαρμένο Αστυάγη. Παρά την έλλειψη λαϊκής υποστήριξης ο Αστυάγης δοκίμασε να προβάλει αντίσταση. Οι άνδρες του όμως τον εγκατέλειψαν, με εξαίρεση τους Σκύθες μισθοφόρους του, και ενώθηκαν με τις δυνάμεις του Κύρου. Ο ίδιος ο Μήδος βασιλιάς αιχμαλωτίστηκε από τον στρατηγό του Άρπαγο και παραδόθηκε στον Κύρο, ο οποίος βάδισε με ταχύτητα και κατέλαβε χωρίς μάχη την πρωτεύουσα των Μήδων Εκβάτανα.
Ο Κύρος με μεγάλη πολιτικότητα υιοθέτησε πολλά μηδικά έθιμα και διόρισε πολλούς Μήδους σε καίριες θέσεις. Επίσης φέρθηκε με μεγάλη λεπτότητα στο μηδικό λαό ώστε σε λίγα χρόνια οι δύο λαοί,συγγενής έτσι κι αλλιώς, να θεωρούνται αδερφοί και να μην ξεχωρίζουν. Οι ίδιοι οι Έλληνες θεωρούσαν τις έννοιες "Μήδος" και "Πέρσης". ταυτόσημες.
Ο Κύρος στην συνέχεια κινήθηκε και καθυπόταξε τους συμμάχους του Αστυάγη Λύδους,Βαβυλώνιους.Ετσι και οι υποτελείς σ'αυτούς χώρες,η Ιωνία, η Λυκία, η Φρυγία,η Κιλικία, η Φοινίκη και η Κύπρος πέρασαν στον έλεγχο των Περσών. Σε διάστημα μικρότερο των 20 ετών οι Πέρσες είχαν συγκροτήσει τη μεγαλύτερη ως τότε αυτοκρατορία του γνωστού κόσμου,τα σύνορα της οποίας εκτείνοντο από τη Βακχρία ως το Αιγαίο. Το 529 π.Χ. όμως ο Κύρος σκοτώθηκε πολεμώντας τους Μασσαγέτες.Στο θρόνο τον διαδέχθηκε ο γιος του Καμβύσης Β'. Αυτός άρχισε αμέσως προετοιμασίες για την κατάκτηση της Αιγύπτου. Το 525 π.Χ.οι Πέρσες εισέβαλαν στην Αίγυπτο, νίκησαν τον νέο φαραώ Ψαμμήτιχο και έφτασαν ως την Κυρήνη. Στη συνέχεια ο Καμβύσης κινήθηκε νότια με στόχο την κατάληψη της όασης του Αμμωνος καιτου Σουδάν. Η έρημος όμως και οι αιφνιδιαστικές
προσβολές των αντιπάλων αποδεκάτισαν τον στρατό του. Λέγεται ότι 50.000 Πέρσες στρατιώτες χάθηκαν από τις αμμοθύελλες (πρόσφατα βρέθηκαν τα οστά τους). Ύστερα από την
εξέλιξη αυτή ο Καμβύσης παραφρόνησε,σκότωσε όλους τους στενούς συγγενείς του και πέθανε σε ατύχημα ή αυτοκτόνησε.Έτσι το 521 π.Χ ο στρατός ανακήρυξε βασιλιά τον Δαρείο Α'.

ΔΑΡΕΙΟΣ Α'
Μετά την οριστική επικράτηση του (517 π.Χ.) ο Δαρείος βάλθηκε να αναδιοργανώσει το απέραντο βασίλειο του. Χώρισε το κράτος σε 20 αυτοδιοικούμενες περιοχές, τις σατραπείες, ανέπτυξε το οδικό δίκτυο και οργάνωσε την περίφημη υπηρεσία του βασιλικού ταχυδρομείου.Κάθε χρόνο σωρεύονται στα Σούσα τεράστιοι θησαυροί, φόροι των υποτελών λαών. Οι ανατολικές επαρχίες απέδιδαν φόρο 5.000 ταλάντων, η Βαβυλώνα 1.000 τάλαντα, η Αίγυπτος 700 τάλαντα και σιτάρι ικανό να θρέψει 120.000 ανθρώπους, η Αρμενία 30.000 άλογα, η Μικρά Ασία 1.760 τάλαντα.Είναι ενδεικτικό ότι όταν ο Μέγας Αλέξανδρος κατέλυσε την περσική αυτοκρατορία βρήκε στα ταμεία 180.000 τάλαντα. Ερευνητές υποστηρίζουν ότι μόνο τα έσοδα σε χρήμα ξεπερνούσαν τα 200.000.000 δολλάρια σε τιμές του 1960.
Ο τίτλος που έφερε πλέον ο Δαρείος ήταν "ο Μεγάλος Βασιλέας".



ΑΙΤΙΑ ΤΩΝ ΜΗΔΙΚΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ

Η κύρια αφορμή των Περσικών ή Μηδικών πολέμων του 5ου πΧ αιώνα ήταν η  εκδήλωση της Ιωνικής Επανάστασης,η πρώτη μεγάλη συμφορά του Ελληνισμού.H αφορμή ωστόσο προήλθε από το νησί της Νάξου στο οποίο οι δημοκρατικοί είχαν κατορθώσει να απαλλαγούν από τους αριστοκρατικούς διαδόχους του τύραννου Λύγδαμη. Οι τελευταίοι όμως δεν απογοητεύτηκαν.Κατέφυγαν στον Αρισταγόρα, που είχε διαδεχθεί τον πεθερό του Ιστιαίο στη διακυβέρνηση της Ιωνικής πόλεως Μιλήτου (έναντι Ν.Σάμου) και τον έπεισαν να τους βοηθήσει να επιστρέψουν στην εξουσία του νησιού. Ο Αρισταγόρας μαζί με τον Πέρση σαράπη Μεγαβάτη και τους Νάξιους εξόριστους κινήθηκε επικεφαλής 200 πλοίων κατά του νησιού. Οι Νάξιοι όμως είχαν ειδοποιηθεί για τις προθέσεις των αντιπάλων τους και είχαν προετοιμαστεί κατάλληλα. Παραμένει άγνωστο ποιος ενημέρωσε τους Νάξιους για την επίθεση. Ο Ηρόδοτος υποστηρίζει ότι το έκανε ο Μεγαβάτης για να χρεώσει την αποτυχία στον Αρισταγόρα. Αντίθετα άλλοι ιστορικοί υποστηρίζουν την άποψη ότι ο Αρισταγόρας ειδοποίησε τους Νάξιους καθώς η πρόθεση του δεν ήταν να κυριεύσει το νησί αλλά απλώς να συγκεντρώσει τον ιωνικό στόλο,ενόψει της επικείμενης επανάστασης,χωρίς οι προθέσεις του να γίνουν αντιληπτές από τους Πέρσες. Αλλη άποψη, τέλος, θέλει τους Νάξιους να ειδοποιούνται από ναύτες του ιωνικού στόλου. Σε κάθε περίπτωση πάντως το ζήτημα είναι ότι οι Νάξιοι ειδοποιημένοι από κάποιον προετοιμάστηκαν και απέκρουσαν την επίθεση. Ύστερα από άκαρπη πολιορκία τεσσάρων μηνών οι επιτιθέμενοι αποχώρησαν απογοητευμένοι.
Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο Αρισταγόρας φοβήθηκε για τη ζωή του μετά την αποτυχία στη Νάξο, και για να σώσει τον εαυτό του παρέσυρε τους Ίωνες σε επανάσταση.
Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι στην απόφαση του αυτή κατέληξε μετά από παρότρυνση από τον, κρατούμενον ουσιαστικά στα Σούσα, πεθερό του Ιστιαίο,ο οποίος με μήνυμα του γραμμένο στο κεφάλι ενός δούλου, του διαμήνυσε να επισπεύσει τις ενέργειες του για την έναρξη της επανάστασης.Πραγματικά ο Αρισταγόρας προχώρησε στην υλοποίηση
των σχεδίων του, και την άνοιξη του 499 π.Χ. συγκάλεσε στη Μίλητο πανιώνια συνέλευση.Εκεί μέσα σε πανηγυρικό κλίμα οι εκπρόσωποι των πόλεων κήρυξαν την έναρξη της επανάστασης.Αμέσως τα φιλοπερσικά τυραννικά καθεστώτα καταλύθηκαν και νέοι άρχοντες και στρατηγοί εξελέγησαν.

ΙΩΝΙΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ
Ο Αρισταγόρας εγκατέλειψε την αρχή και μετέβει στην Ελλάδα για να ζητήσει την συνδρομή των Ελληνικών πόλεων για αποστολή στρατιωτικών ενισχύσεων.Οι Σπαρτιάτες αρνήθηκαν,οι Αθηναίοι όμως ,για να ενισχύσουν τους ομόφυλλους Ίωνες,απέστειλαν είκοση  τριήρεις και δύο χιλιάδες  οπλίτες.Πρόθυμοι επίσης φάνηκαν και οι Ερετριείς που απέστειλαν πέντε τριήρεις με τους ανάλογους επιβάτες,(περίπου 1000 άνδρες).Στο μεταξύ οι επιχειρήσεις είχαν ήδη αρχίσει στη Μικρά Ασία και η έκβαση τους ήταν ευτυχής για τους Έλληνες. Στις ακτές της Παμφυλίας ο Ιωνικός στόλος είχε συντρίψει τους Φοίνικες, υποτελείς των Περσών.
Επιστρέφοντας στην Ασία, ο Αρισταγόρας ανέλαβε την ηγεσία του αγώνα.Αμέσως απέστειλε το στρατό των επαναστατών,με τη σύμπραξη των Αθηναίων και των Ερετριέων,
προς την έδρα της περσικής διοίκησης, τις Σάρδεις.Οι Έλληνες, υπό τον αδερφό του Αρισταγόρα,Χαροπίνο, κατέλαβαν την πόλη και την έκαψαν.Μπροστά όμως στην ταχεία άφιξη των περσικών ενισχύσεων οι Έλληνες εγκατέλειψαν τις πυρπολημένες Σάρδεις και οπισθοχώρησαν προς την Έφεσο.Εμπρός από τα τείχη της πόλης αυτής δόθηκε σκληρή μάχη στην οποία οι Έλληνες ηττήθηκαν.Ύστερα από την ήττα αυτή οι Αθηναίοι και οι Ερετριείς εγκατέλειψαν τους Ίωνες και επέστρεψαν στις πόλεις τους.

ΙΩΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
Οι Ίωνες παρόλα αυτά δεν εγκατέλειψαν τον αγώνα αλλά κινητοποίησαν και άλλες πόλεις που ως τότε παρέμεναν θεατές.Στον εθνικό αγώνα συμμετείχαν και όλες οι πόλεις της Κύπρου, εκτός της Αμαθούντας.Οι Πέρσες αποβιβάστηκαν στην Κύπρο και ύστερα από φονική σύγκρουση νίκησαν τους Έλληνες στη Σαλαμίνα.Τελικά το 493 πΧ,όλες οι Ιωνικές πόλεις ηττήθησαν η δε Μίλητος κατόπιν πολιορκίας και παρά την γενναία αντίσταση των κατοίκων της,κατεστράφει ολοσχερώς. Οι περισσότεροι άνδρες σφάχθηκαν ή πέθαναν
πολεμώντας. Οι υπόλοιποι κάτοικοι που επέζησαν αντιμετώπισαν την περσική δουλεία. Εκτοπίστηκαν στη νότια Μεσοποταμία όπου εργάστηκαν για την ανέγερση του νέου ανακτόρου του Δαρείου στα Σούσα.
Μετά την οριστική και τελεσίδικη καταστολή του κινήμαχος των Ιώνων, οι Πέρσες άρχισαν να καταστρώνουν νέα σχέδια σε βάρος των Ελλήνων.Σύμφωνα με τον Ηρόδοχο ο βασιλιάς Δαρείος είχε τόσο θυμώσει με τους Ερετριείς και με τους Αθηναίους,για τη βοήθεια που προσέφεραν στους Ίωνες, ώστε είχε διατάξει έναν δούλο του να του επαναλαμβάνει κάθε ημέρα τη φράση "Δέσποτα,μέμνησο των Αθηναίων". Θεωρείται βέβαιο πάντως πως τα κίνητρα του Δαρείου ήταν βαθύτερα και πως επιδίωξη του ήταν όχι να πάρει εκδίκηση αλλά να κατακτήσει την Ελλάδα και στην συνέχεια την Ευρώπη.
Η Ελλάδα αποτελούσε τον προσφορότερο χώρο επέκτασης της Περσικής Αυτοκρατορίας, ιδιαίτερα μετά την εγκαθίδρυση του Θρακικού προγεφυρώματος κατά την διάρκεια του πολέμου των Περσών κατά των Σκυθών το 513 πΧ. Το συγκεκριμένο προγεφύρωμα πάντως δεν μπορούσενα θεωρείται ακόμα πλήρως εξασφαλισμένο ιδίως μετά την αναταραχή που είχε προκαλέσει η Ιωνική επανάσταση. Έπρεπε να ληφθούν άμεσα μέτρα ώστε να αποτραπεί κάθε αποσχιστική διάθεση των Μακεδόνων και των Θρακών. Οι Ελληνικές πόλεις των ακτών της Θράκης έπρεπε να ξανανοίξουν τις πύλες τους στις περσικές φρουρές που είχαν προηγουμένως αποχωρήσει.


Η ΠΡΩΤΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 492 ΠΧ

Ο βασιλιάς Δαρείος Α' συγκέντρωσε επιβλητικές δυνάμεις σε ξηρά και θάλασσα. Την άνοιξη του 492 π.Χ. τα περσικά τμήματα κινήθηκαν μέσω Λυδίας και Αιολίας και από την Αβυδο πέρασαν στην ευρωπαϊκή ακτή.Πρώτος σταθμός τους ήταν η Σηστός. Παράλληλα ο στόλος τους κινήθηκε από την Κιλικία παραπλέοντας τη μικρασιατική ακτή. Επικεφαλής της όλης επιχείρησης ήταν ο γαμβρός του Δαρείου, ο περήφανος Ιουδαϊκής καταγωγής Μαρδόνιος ή Μαρδοχαίος ο οποίος είχε παροτρύνει τον Δαρείο για την τιμωρία των Ελλήνων.

ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΜΑΡΔΟΝΙΟΥ
Ο περσικός στρατός κινήθηκε σχεδόν χωρίς εμπόδια κατά μήκος της Θράκης, ενώ ο στόλος κινείτο παράλληλα κατά μήκος της ακτογραμμής.Κατά τη διάρκεια της πορείας τους μέσα στον Μακεδονικό κάμπο, οι Πέρσες δέχθηκαν αιφνιδιαστική νυκτερινή προσβολή από τους Βρύγες (θρακικό φύλο). Οι αιφνιδιασμός σημείωσε πλήρη επιτυχία.Πολλοί Πέρσες σκοτώθηκαν και ο ίδιος ο Μαρδόνιος τραυματίστηκε. Γρήγορα πάντως οι Πέρσες συνήλθαν από την ήττα τους και χάρη στην αριθμητική τους υπεροχή υπέταξαν τελικά τους ατίθασους Βρύγες. Την ώρα που ο περσικός στρατός δοκιμαζόταν από τους Βρύγες λίγα χιλιόμετρα νοτιοανατολικότερα σημειωνόταν μία καταστροφή. Ο περσικός στόλος (600,σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, πλοία) απέπλευσε από το λιμάνι της Ακάνθου (σημερινή Ιερισό), στη Χαλκιδική, με σκοπό αφού παραπλεύσει το ακρωτήρι του Αθω να υποστηρίξει τις επιχειρήσεις του στρατού στον Θερμαϊκό κόλπο. Σφοδρή τρικυμία τον έπληξε όμως κατά τη διάρκεια της επιχείρησης. Πλοία και άνδρες έπεφταν από τα κύματα στα απόκρημνα βράχια και συνετρίβοντο. Μόνο όταν "ξεθύμανε" η οργή των στοιχείων της φύσης έγινε δυνατό να υπολογιστεί το μέγεθος της καταστροφής.Περίπου 300 πλοία είχαν βυθιστεί συμπαρασύροντας στους υγρούς τους τάφους 20.000 άνδρες.

Υπ'όψη ότι η χεσόνησος του Αθω από τα αρχαία χρόνια θεωρείτο ιερός τόπος για τους Ελληνες.Στην κορυφή τού Αθω υπήρχε μεγάλο άγαλμα του Διός,καθώς και πολλά ιερά,όπως το περβόλι της Αρτέμιδας (σημερινό περιβόλι της Παναγίας),επίσης από τότε υπήρχε το άβατον,όχι όμως για τις γυναίκες αλλά για τους άνδρες.Εκτός αυτών ο Αθως ήταν και είναι ο δεύτερος μεγάλος ενεργειακός τόπος (αστρική πύλη) της χώρας μας μετά τους Δελφούς.Πιστεύω ότι κάποια θεία δύναμη επενέβει και κατεστράφει ο Περσικός στόλος !!!

Οι αριθμοί αυτοί έχουν παραδοθεί από τον Ηρόδοτο και αμφισβητούνται από τους νεότερους μελετητές. Ωστόσο, παρά την καταστροφή, η αποστολή του Μαρδόνιου ήταν επιτυχής. H Μακεδονία και η Θράκη δέχθηκαν την περσική κυριαρχία και το ευρωπαϊκό προγεφύρωμα εξασφαλίστηκε.
Υποστηρίζεται από ορισμένη μερίδα ιστορικών,η άποψη ότι η εκστρατεία του Μαρδόνιου αποσκοπούσε τελικά στην κατάκτηση της Αθήνας.Αλλοι υποστηρίζουν αντίθετα, ότι οι στόχοι της πρώτης αυτής εκστρατείας ήταν σαφώς πιο περιορισμένοι και πως κύριο μέλημα των Περσών ήταν η εξασφάλιση βάσης επιχειρήσεων για μελλοντικές εξορμήσεις.

Φυσικά πρέπει να θεωρείται βέβαιο πως η εκστρατεία του Μαρδόνιου εντασσόταν στα πλαίσια του περσικού στρατηγικού σχεδίου για την κατάληψη της Ελλάδας, προετοιμάζοντας το έδαφοςγια τις επόμενες σοβαρότερες προσπάθειες για την κατάκτηση της δυτικής Ευρώπης.

H καταστροφή του περσικού στόλου στον Αθω όμως επιβράδυνε το περσικό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των σχεδίων επίθεσης. Η αντικατάσταση των βυθισμένων σκαφών, με νέες ναυπηγήσεις, και των πληρωμάτων τους, απαίτησε αρκετό χρόνο προσπάθειας από την πλευρά των Περσών.

Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 490 ΠΧ

Ο Δαρείος πριν εκστρατεύσει για δεύτερη φορά κατά της Ελλάδας,απέστειλε, σύμφωνα με τα έθιμα της εποχής,κήρυκες στις Ελληνικές πόλεις ζητώντας "γην και ύδωρ". Θετικά ανταποκρίθηκαν στην περσική πρόσκληση πολλοί, νησιώτες κυρίως, μεταξύ αυτών και οι Αιγινήτες. Μόνο οι Αθηναίοι και οι Σπαρτιάτες δεν δέχτηκαν την περσική κλήση και θανάτωσαν τους κήρυκες ,γεγονός ασυμβίβαστο με τις ελληνικές περί του δικαίου του πολέμου αρχές, θεωρώντας ως προσβλητική και απαξιωτική την περσική αξίωση.

Αρχηγοί της εκστρατείας ήταν ο Ναύαρχος Δάτης(Μήδος) και ο Στρατηγός Αρταφέρνης(Πέρσης),με 600 πλοία και περίπου 100000 άνδρες(Πεζικό και Ιππικό).Τα περσικά πλοία ξεκίνησαν την άνοιξη του 490 πΧ από την Κιλικία καί ο Περσικός στόλος πέρασε πρώτα από την Ρόδο.Οι κάτοικοι έντρομοι κλείστηκαν στα φρούρια τους και ο Δάτης πολιόρκησε την Λίνδο.Οι Λίνδιοι ήταν υποχρεωμένοι να παραδοθούν από έλλειψη νερού,γι'αυτό και παρεκάλεσαν την θεά Αθηνά να τους βοηθήσει.Η θεά που προστάτευε πάντα την πόλη της,παρουσιάστηκε στο όνειρο ενός άρχοντα και του είπε ότι παρακάλεσε τον πατέρα της τον Δία να τους στείλει νερό και να μην στεναχωρούνται.Μέτρησαν τότε το νερό που είχαν στην αποθήκη και είδαν ότι έφθανε για πέντε ημέρες.Ειδοποίησαν λοιπόν τον Δάτη ότι,εάν η θεά δεν τους στείλει νερό θα παραδοθούν.Ο Δάτης γέλασε με την πρόταση.Πράγματι όμως την άλλη ημέρα ένα μαύρο σύννεφο παρουσιάστηκε πάνω από την ακρόπολη και έβρεξε αρκετά,ώστε να γεμίσουν οι στέρνες των πολιορκημένων.Οι Πέρσες έντρομοι από το ολοφάνερο θαύμα της Αθηνάς,έλυσαν την πολιορκία και έφυγαν,αφου πρόσφεραν στη θεά πλούσια δώρα.Αυτά γράφονται στο" Χρονικό της Λίνδου" (μαρμάρινη στήλη που σήμερα βρίσκεται,κλεμένη βέβαια,στο Μουσείο της Κοπεγχάγης της Δανιας ).

Στην συνέχεια οι Πέρσες αφού παρέπλευσαν την Ιωνία έφθασαν στη Σάμο. Από εκεί κατευθύνθηκαν προς τη Νάξο,που την είχαν πολιορκήσει ανεπιτυχώς πρι εννέα χρόνια και την οποία θεωρούσαν ότι εξ αιτίας της έγινε η Ιωνική επανάσταση, πραγματοποιώντας αιφνιδιαστική επίθεση.Οι κάτοικοι δεν πρόλαβαν να οργανώσουν την άμυνα και υπέκυψαν γρήγορα. Το νησί λεηλατήθηκε, οι ναοί και οι κατοικίες πυρπολήθηκαν,μεγάλο μέρος των κατοίκων εσφαγιάσθει και όσοι από τους Ναξίους δεν κατέφυγαν στα ορεινά σημεία εξανδραποδίσθηκαν.

ΠΛΟΥΣ ΠΕΡΣΙΚΟΥ ΣΤΟΛΟΥ
Οταν οι κάτοικοι της Δήλου πληροφορήθηκαν την καταστροφή της Νάξου, εγκατέλειψαν το νησί τους και κατέφυγαν στην Τήνο. Ο Δάτης όμως τους κάλεσε να επιστρέψουν,υποσχόμενος πως δεν θα έβλαπτε ποτέ το νησί στο οποίο γεννήθηκαν ο Απόλλων και η Αρτεμις. Μάλιστα, προέβη επιδεικτικά σε μια πλούσια θυσία στον Δήλιο Απόλλωνα,καίγοντας επάνω στον βωμό του θεού 300 τάλαντα λιβάνι (μονάδα βάρους 1τάλαντο = 26 κιλά). Η περσική προπαγάνδα,με την κίνηση αυτή, προσπαθούσε να πείσει τους Ελληνες να μη προβάλουν αντίσταση στην εισβολή, εφόσον αυτή στόχευε στην τιμωρία της Ερέτριας και της Αθήνας. Κατά σατανική σύμπτωση όμως,λες και η ίδια η φύση ήθελε να καταρρίψει τα περσικά προσχήματα, λίγο μετά την αναχώρηση των Περσών ένας ισχυρός σεισμός κατέστρεψε τη Δήλο (είναι ο μοναδικός που έχει γίνει στο νησί μέχρι τώρα).Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο αυτό ήταν σημάδι από τον θεό (εννοεί τον Απόλλωνα) ο οποίος έδειξε στους ανθρώπους τα κακά που επρόκειτο να συμβούν στο μέλλον,διότι επί Δαρείου,του Ξέρξου και του Αρταξέρξου,επί τρείς δηλαδή γενεές,στην Ελλάδα έγιναν τα περισσότερα κακά,απ'όσα έγιναν επί είκοσι γενεές πριν τον Δαρείο.(Ηροδ.ΣΤ,98)
 
Στη συνέχεια τα περσικά πλοία,αφού πρώτα λεηλάτησαν και κατέκαυσαν την Τήνο και άλλα νησιά των Κυκλάδων,συλλαμβάνοντας ομήρους πολλά παιδιά και στρατολογώντας άνδρες,  κατευθύνθηκαν βορειοδυτικά και έφθασαν στην Κάρυστο, τη νοτιότερη πόλη της Εύβοιας. Εκεί οι Πέρσες ήλθαν αντιμέτωποι με την άρνηση των κατοίκων να παραδοθούν. Πολιόρκησαν λοιπόν την πόλη και άρχισαν να καίνε τις σοδειές στην ύπαιθρο που την περιέβαλλε. Τελικά οι Καρύστιοι παραδόθηκαν και αναγκάσθηκαν να δώσουν ομήρους.

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΕΡΕΤΡΙΑΣ

Επόμενος στόχος ήταν η Ερέτρια.Στην πόλη βασίλευαν η αμφιβολία και η σύγχυση. Μερικοί επιθυμούσαν να συνδιαλλαγούν με τους εισβολείς, ενώ άλλοι πρότειναν να εγκαταλείψουν την πόλη, να καταφύγουν στους κοντινούς λόφους και από εκεί να διενεργούν αιφνιδιαστικές επιθέσεις εναντίον των εχθρών. Οι Ερετριείς ζήτησαν βοήθεια από τους Αθηναίους, οι οποίοι τους διέθεσαν 2.000 συμπατριώτες τους (σύμφωνα με πολλούς μελετητές 4.000), κληρούχους της Χαλκίδας. Ο Αισχύνης του Νόθωνος,επιφανής πολίτης της Ερέτριας,πληροφόρησε τους Αθηναίους ότι η κατάσταση στην πόλη ήταν πλέον δραματική, εξαιτίας των εσωτερικών ερίδων και τους συμβούλευσε να φύγουν. Πράγματι,αυτοί αποσύρθηκαν και διαπεραιώθηκαν στον Ωρωπό.

ΕΡΕΤΡΙΑ
Ο Περσικός στόλος έφθασε στην περιοχή της Ερέτριας και αγκυροβόλισε στα λιμάνια "Ταμύνες" (σημερινό Αλιβέρι) και στα πλησίον της Ερέτριας λιμανάκια των χωριών Χοιρέα και Αιγίλια.
 Οι Ερετριείς, αν και στα πρόθυρα εμφυλίου πολέμου, αποφάσισαν τελικά να αμυνθούν εντός των τειχών. Μετά από πολιορκία έξι ημερών όμως η Ερέτρια αλώθηκε με προδοσία. Δύο εξέχοντες πολίτες, ο Εύφορβος του Αλκιμάχου και ο Φίλαγρος του Ακαυνέα, παρέδωσαν την πόλη στους εχθρούς,οι οποίοι την πυρπόλησαν από άκρου σε άκρο. Οσοι από τους κατοίκους δεν σφαγιάσθηκαν στο λουτρό αίματος που ακολούθησε, συνελήφθησαν αιχμάλωτοι για να μεταφερθούν  στην Περσία στο Μεγάλο Βασιλέα.Μικρό μέρος μόνον των κατοίκων πρόλαβε να ξέφυγει τον όλεθρο και αργότερα ξανάκτισαν την πόλη.(Ηροδ.ΣΤ 100-101).
Οι Πέρσες πριν αποβιβασθούν στον Μαραθώνα  ξεφόρτωσαν από τα πλοία τους τους αιχμαλώτους Ερετριείς στην νησίδα "Αιγίλια" που βρίστεται εμπρός από τα σημερινά Στύρα,τους οποίους ξαναπήραν κατά την αναχώρηση τους μετά την μάχη. Όταν επέστρεψαν στην Περσία τους πήγαν στον Δαρείο,ο οποίος τους χάρισε την ζωή και τους εγκατέστησε σε περιοχή ΒΑ της Βαβυλώνας με την ονομασία "Αρδέρικα" η οποία στην σημερινή εποχή είναι η  πόλη Τικρίτ του Ιράκ,γεννέτηρα του Σαντάμ Χουσεϊν.Μάλιστα ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι κοντά στην περιοχή αυτή υπάρχει φρέαρ (πηγάδι)το οποίο περιέχει τρείς διαφορετικές ουσίες και από το οποίο αντλούν,άσφαλτον,έλαιον και άλας,Για την άντληση χρησιμοποιούν ξύλινι δοκόν (γερανό),αντί δε κάδου προσδένουν στον γεράνι μισό ασκί,το οποίο αφού το βυθίσουν στο πηγάδι και γεμίσει,το ανασύρουν και το αδειάζουν σε δεξαμενή,από την οποία χύνεται σε άλλη και εκεί παίρνει τρείς μορφές.Η μεν άσφαλτος και το αλάτι πήγνυνται αμέσως,το δε έλαιο συγκεντρώνεται σε δοχεία και το ονομάζουν "Ραδινάκην".Είναι μαύρο και έχει βαρειά οσμή.(Ηροδ.ΣΤ,119).Καταλαβαίνετε ότι πρόκειται περί πετραλαιοπηγής !!!

ΜΑΧΗ ΜΑΡΑΘΩΝΑ

Λίγες μέρες αργότερα οι Πέρσες κίνησαν τα πλοία τους για τις ακτές της Αττικής,πιστεύοντας πως τα όσα έκαναν στην Ερέτρια θα τα έκαναν και στους Αθηναίους,όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος. Αυτές ακριβώς τις σκέψεις όμως είχαν και οι Αθηναίοι. Οι εισβολείς πιθανώς δεν θα ικανοποιούντο με μια δήλωση υποταγής, αλλά θα κατέστρεφαν την πόλη. Η βαρβαρότητα των Περσών στην Ερέτρια στέρησε κάθε λογικό επιχείρημα από τους Αθηναίους που εξακολουθούσαν να υποστηρίζουν τον συμβιβασμό ως την καλύτερη λύση. Μετά την καταστροφή της ευβοϊκής πόλης, οι περισσότεροι Αθηναίοι θεώρησαν πως είχε φθάσει η σειρά τους και επομένως,έπρεπε να πολεμήσουν και να εξαντλήσουν τις λιγοστές πιθανότητες που είχαν για να σώσουν την πόλη και τον εαυτό τους.

ΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΣΗΜΕΡΑ
Οι Πέρσες,ύστερα από εισήγηση του Ιππία, γιου του έκπτωτου τυράννου της Αθήνας Πεισίστρατου, που είχε καταφύγει στην αυλή του Δαρείου και συνόδευε τον Περσικό Στόλο απεφάσισαν να αποβιβασθούν στον Μαραθώνα αφ'ενός γιατί οι κάτοικοι της περιοχής ήταν οπαδοί των Πεισιστρατίδων και αφ'ετέρου η πεδιάδα του Μαραθώνα ήταν ιδανικό μέρος για την δράση του Ιππικού που ήταν το βασικό όπλο των Περσών.Μάλιστα όταν ο ηλικιωμένος Ιππίας αποβιβάστηκε στο Μαραθώνα φταρνίστηκε και έβηξε τόσο δυνατά, ώστε του έφυγε ένα δόντι το οποίο χάθηκε στην άμμο.Ο Ιππίας έψαξε να το βρει ,αλλά  καθώς ήταν αδύνατο, απογοητεύτηκε και είπε :  " Η γη αυτή δεν είναι δική μας και ούτε θα μπορέσουμε να την υποτάξουμε. Άλλωστε όσο μερίδιό της δικαιούμαι το κατέχει τώρα το δόντι μου!" (Ηροδ. ΣΤ 107).

ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ
Οι Αθηναίοι αρχικά σκόπευαν να κλειστούν εντός των τειχών και να περιμένουν.Ο Στρατηγός όμως Μιλτιάδης(64 ετών),ένας εκ των 10 στρατηγών της Αθήνας,που γνώριζε την τακτική των Περσών καθόσον σαν κυβερνητης της αποικίας της Αθήνας," Χερσονήσου" του Ελλησπόντου, είχε αναγκαστικά ακολουθήσει τον Δαρείο στην εκστρατεία του στην Σκυθία,θεωρούσε ότι θα ήταν πιο σκόπιμο να εξέλθει ο στρατός από την πόλη,αφήνοντας βέβαια επαρκή φρουρά στην Αθήνα,και να αντιπαραταχθεί στον εχθρό σε ανοικτό πεδίο. H άποψη του Μιλτιάδη ήταν η ενδεδειγμένη για πολλούς λόγους. H στρατιά θα μπορούσε να προστατέψει με τον τρόπο αυτό τους πληθυσμούς της υπαίθρου χώρας και να περιορίσει τις περσικές λεηλασίες εξασφαλίζοντας έτσι και τον ανεφοδιασμό της ίδιας της Αθήνας.Η πεδιάδα του Μαραθώνα ήταν ο κύριος τροφοδότης της Αθήνας,όπως και σήμερα,σε οπωροκηπευτικά. H πόλη το 490 π.Χ. δεν διέθετε ακόμα στόλο ικανό να της εξασφαλίσει την επιβίωση της σε περίπτωση μακροχρόνιας πολιορκίας.
ΠΕΡΣΙΚΑ ΠΛΟΙΑ-ΑΚΤΗ ΣΧΟΙΝΙΑ
Ετσι ως κατάλληλη βάση επιχειρήσεων της αθηναϊκής στρατιάς προκρίθηκε τελικά από τους 10 στρατηγούς, η περιοχή του Μαραθώνα. Από εκεί η στρατιά θα προστάτευε την εύφορη περιοχή των Μεσογείων αλλά και θα ήταν σε θέση να ελέγχει τις κινήσεις των οπαδών του Ιππία που κατοικούσαν κυρίως σε αυτές ακριβώς τις αγροτικές περιοχές. H προδοσία των Ερετριέων "αντιφρονούντων" ήταν άλλωστε πολύ πρόσφατη για να μη ληφθεί υπόψη.Οι Αθηναίοι  ήταν υποχρεωμένοι να αφήσουν πίσω στην Αθήνα ισχυρή φρουρά ώστε να είναι βέβαιοι πως και σε περίπτωση ήττας, ο στρατός θα μπορούσε να καταφύγει στην ασφάλεια των τειχών της Αθήνας και να παρατείνει τον αγώνα μέχρι την άφιξη ελληνικών ενισχύσεων ,ιδίως από την Σπάρτη.Ο Ηρόδοτος και οι λοιποί συγγραφείς δεν αναφέρουν τον αριθμό των οπλιτών που παρέμειναν στην Αθήνα για την ασφάλεια της,αλλά εκτιμάται ότι δεν μπορούσε να ήταν λιγότερος των 5.000.

Ήταν 10 Σεπτεμβρίου του 490 πΧ όταν  η Περσική αρμάδα αγκυροβόλησε στην πεδιάδα του Μαραθώνα,στην θέση του σημερινού Σχοινιά και εγκατέστησε στρατόπεδο στην περιοχή του σημερινού χωριού Κάτω Σούλι.Το μόνο μειονέκτημα ήταν η ύπαρξη ελών στα νώτα των Περσών. Τα έλη δυσκόλευαν τις κινήσεις των Περσών και την επικοινωνία τους με το στόλο.

ΠΕΡΣΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ
Οι Αθηναίοι ξεκίνησαν την ίδια ημέρα της περσικής απόβασης την κίνηση τους προς τον Μαραθώνα, και μέσω της οδού από την Κηφισιά, αφίχθησαν την επομένη στην περιοχή.Η όδευση από την Κηφισιά (σημερινή Κηφισιά-Διόνυσος-Ν.Μάκρη) προτιμήθηκε της αντίστοιχης παραλιακής μέσω Παλλήνης, ώστε να μην εκτεθεί ο στρατός σε αιφνιδιαστική περσική προσβολή από τη θάλασσα.

 Φτάνοντας στον Μαραθώνα, οι Έλληνες στρατοπέδευσαν, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο,κοντά στο ιερό του Ηρακλή,στους πρόποδες του υψώματος της Πεντέλης, Αγριλίκι στις νοτιοδυτικές παρυφές του κάμπου του Μαραθώνα.Οι απόψεις σχετικά με τον ακριβή καθορισμό της θέσης του ελληνικού στρατοπέδου και πάλι διίστανται καθώς δεν έχει ανακαλυφθεί η θέση του ιερού.Αλλοι ισχυρίζονται ότι ήταν στην θέση Κοτρώνι.Υπόψη ότι την εποχή εκείνη δεν υπήρχε το σημερινό χωριό Μαραθώνας,αλλά το τότε ομώνυμο χωριό ήταν στην σημερινή θέση του παραλιακού οικισμόύ που βρίσκεται βοριοανατολικά του Τύμβου των Μαραθωνομάχων. Το βράδυ της ίδιας ημέρα, ή το πρωί της επομένης, έφτασαν στην περιοχή και ενώθηκαν με τους 10.000 Αθηναίους και 1.000 Πλαταιείς οπλίτες. Οι Έλληνες έτσι αριθμούσαν 11.000 μαχητές.

Οι Σπαρτιάτες στους οποίους απεστάλει ο ημεροδρόμος Φειδιππίδης για να ζητήσει βοήθεια,απάντησαν ότι δεν μπορούσαν να εκστατεύσουν προ της Πανσελήνου,λόγω της θρησκευτικής εορτής των Καδμείων.Θεωρείται πιθανόν ότι την ίδια αίτηση υπέβαλαν οι Αθηναίοι και σε άλλες πόλεις.Καμία όμως δεν ήταν σε θέση να ικανοποιήσει το αίτημα τους είτε γιατί φοβήθηκαν τα περσικά αντίποινα,καθόσον είχαν βέβαιη την ήττα των Αθηναίων είτε γιατί δεν ήταν έτοιμες να προσφέρουν τη βοήθεια τους, είτε απλά γιατί δεν το επιθυμούσαν  τυφλωμένες από τις ηλίθιες τοπικιστικές τους αντιλήψεις. Μόνο οι Πλαταιείς,πιστοί σύμμαχοι των Αθηναίων, αποδέχτηκαν την "πρόσκληση" και έσπευσαν αυθορμήτως.

ΠΑΝΑΣ
Θα κάνω μιά παρένθεση εδώ,σχετικά με ένα περίεργο γεγονός που αναφέρει ο Ηρόδοτος(ΣΤ'105):Οταν ο ημεροδρόμος Φειδιπίδης πηγαινε στην Σπάρτη,ενεφανίσθει σ'αυτόν στην περιοχή του Παρθενίου όρους άνωθεν της Τεγέας,ο Πάνας,ο οποίος τον απεκάλεσε με το όνομα του και τον διέταξε να ρωτήσει τους Αθηναίους "γιατί δεν φροντίζουν ποσώς δι'αυτόν,ενώ αυτός διάκειται ευμενώς προς αυτούς και σε πολλές περιπτώσεις τους εφάνει χρήσιμος και στο μέλλον πάλι θα τους βοηθήσει".Οι Αθηναίοι επίστευσαν αυτά ως αληθή και όταν ησύχασαν τα πράγματα έκτισαν,με την προτροπή του Μιλτιάδη, κάτω από την Ακρόπολη το "Ιερόν του Πανός" και τελούσαν κάθε χρόνο θυσίες και λαμπηδοδρομίες προς τιμήν του !!!Στο άγαλμα του Πανός υπήρχε η επιγραφη "Τον τραγόπουν εμέ Πάνα, τον Αρκάδα, τον κατά Μήδων, τον μετ’ Αθηναίων, στήσατο Μιλτιάδης".
Δεν πιστεύω να ήταν τόσο παραμυθάδες οι αρχαίοι πρόγονοι μας !!! Κάτι έβλεπαν !!!

Συνεχίζουμε :Ο Μιλτιάδης ήταν στρατηγός πολύπειρος και έχοντας πολεμήσει στο πλευρό των Περσών κατά την εκστρατεία του Δαρείου στην Σκυθία,ήξερε τις περσικές δυνατότητες και αδυναμίες.Γνώριζε πολύ καλά την ισχύ του περσικού ιππικού σε καλό έδαφος και την αδυναμία του πεζικού τους να επικρατήσει έναντι της Ελληνικής οπλιτικής φάλαγγας,που αν παρέμενε σχεδόν αλώβητη από τον φραγμό των βελών ,που κατά κόρον χρησιμοποιούσαν οι Πέρσες,θα κατόρθωνε να την εμπλέξει σε εκ του συστάδην αγώνα,όπου θα υπερτερούσε λόγω του ελαφρού αμυντικού εξοπλισμού των Περσών (ψάθινες ασπίδες και ελαφρούς θώρακες).Γι'αυτό έβαλε τους Αθηναίους οπλίτες να κατασκευάσουν ξύλινα φορητά αιχμηρά κωλύμματα,για να προστατεύση τα πλευρά της φάλαγγας από το επίφοβο περσικό ιππικό !!!
Υπήρχε ομως διχογνωμία των 10 στρατηγών αν έπρεπε να διεξαχθεί μάχη ή όχι.Κατόπιν προτροπής του Μιλτιάδη η εντέκατη ψήφος του Πολέμαρχου Καλλίνικου ,ήταν θετική και έτσι απεφασίσθει η μάχη.Μάλιστα κάθε στρατηγός που είχε την αρχιστρατηγία για ένα 24ωρο,παραχωρούσε την θέση του στον Μιλτιάδη.Έχοντας εξασφαλίσει την έγκριση των συστρατήγων του, ο Μιλτιάδης έθεσε σε εφαρμογή το σχέδιο του.
Νέα παρένθεση για να δούμε τι ήταν ο τίτλος του Πολέμαρχου,γιατί ποτέ δεν μας το δίδαξαν στα σχολεία.Από το 683πΧ για την κυβέρνηση της Αθήνας για ένα χρόνο ,ορίζοντο εννέα άρχοντες από διακεκριμένους Αθηναίους.Οι τρεις πρώτοι είχαν ξεχωριστούς τίτλους:Ο Αρχων Επώνυμος(κάτι σαν πρόεδρος της δημοκρατίας) από το όνομα του οποίου το έτος έπαιρνε το όνομα, ο Αρχων Βασιλεύς (κάτι σαν πρωθυπουργός) και ο Αρχων Πολέμαρχος(κάτι σαν υπουργός αμύνης). Οι άλλοι έξι είχαν το τίτλο του Θεσμοθέτη (νομοθέται).Μετά όμως την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας το 507 πΧ,οι έξι νομοθέτες καταργήθησαν και την θέση τους πήραν η Βουλή των 400, η Εκκλησία του Δήμου και οι 10 Στρατηγοί.
Συνεχίζουμε:Τα ξύλινα φράγματα μετακινήθηκαν προς την πεδιάδα εξασφαλίζοντας την προστασία των Ελλήνων πεζών από το αντίπαλο ιππικό. Εντός του πλαισίου των κωλυμμάτων έστεκαν παραταγμένοι οι Έλληνες πολεμιστές.Έτσι κυλούσαν οι ημέρες. Και οι δύο πλευρές ήταν έτοιμες να δεχθούν τη μάχη. Καμία όμως δεν αναλάμβανε την πρωτοβουλία των κινήσεων. Ούτε οι Πέρσες σκόπευαν να επιτεθούν κατά των οχυρωμένων Ελλήνων ούτε οι τελευταίοι έδειχναν πρόθυμοι να αντιμετωπίσουν το περσικό ιππικό σε αναπτεταμένο πεδίο.Σταδιακά στο περσικό στρατόπεδο δημιουργήθηκε, όχι αδικαιολόγητα, η εντύπωση πως οι ενισχύσεις που σύμφωνα με τις πληροφορίες τους, ανέμεναν οι Έλληνες θα καθυστερούσαν να αφιχθούν. Στην εδραίωση της εντύπωσης αυτής και την μετατροπή της σε βεβαιότητα συνέτεινε ο Ιππίας ο οποίος γνώριζε τα έθιμα των Σπαρτιατών.Αυτή η διαπίστωση οδήγησε σε χαλάρωση των μέτρων ασφαλείας των Περσών.

Ο Μιλτιάδης,γνωρίζοντας τον τρόπο που παρατάσονταν και πολεμούσαν οι Πέρσες,εξεπόνισε σχέδιο μέ μία νέα τακτική ,αποκλίνοντας εντελώς από την πατροπαράδοτη τακτική της Ελληνικής Φάλλαγγας που χρησιμοποιείτο μέχρι τότε.Λόγω της μεγάλης αριθμητικής διαφοράς των δύο αντιπάλων 11.000 Έλληνες,60000-100.000 Πέρσες(δεν είναι ακριβώς διαπιστωμένος ο αριθμός),ο Μιλτιάδης εξίσωσε το μέτωπο του με αυτό των Περσών,δημιουργώντας ένα ασθενές κέντρο με τις φυλές του Αριστείδη και του Θεμιστοκλή, βάθους μόνον τεσσάρων ζυγών και δύο ενισχυμένες πτέρυγες δεξιά και αριστερά του κέντρου, βάθους οκτώ ζυγών.Βασικά ο ελιγμός προέβλεπε αρχική επίθεση με όλη την παράταξη σε φάλλαγγα και στην συνέχεια συντεταγμένη υποχώρηση του ασθενούς κέντρου και στροφή των δύο ισχυρών πτερύγων δεξιά,αριστερά και πίσω,αφού πρώτα είχαν απωθήσει τις απέναντι τους εχθρικές πτέρυγες.Σκοπός η κύκλωση του Περσικού κέντρου το οποίο θα είχε την εντύπωση ότι νικούσε το υποχωρόν ασθενές Ελληνικό κέντρο.Υποψη ότι οι Πέρσες έθεταν στο κέντρο της παρατάξεως τους τα καλύτερα στρατεύματά τους !!!

Τις πρώτες ώρες της 17ης Σεπτεμβριου,Ελληνες Ιωνες οπλίτες που αναγκαστικά υπηρετούσαν στον περσικό στρατό,πλησίασαν νύχτα τις θέσεις των Ελλήνων και τους πληροφόρισαν ότι ο Δατης και το περσικό ιππικό είχαν φύγει και μάλλον είχαν επιβιβασθεί στα πλοία.Είναι η περίφημη φράση που είπαν "Ανευ ιππέων "(Χωρίς ιππείς).Από αυτό συμπαίρανε ο Μιλτιάδης ότι ετοιμάζοντο να αποπλεύσουν για το Φάληρο και να αποβιβασθούν εκεί.

ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΣΕΣ ΟΠΛΙΤΕΣ
Στις 17 Σεπτεμβρίου του 490 πΧ,ο ήλιος στην πεδιάδα του Μαραθώνα ανέτειλε στις 06:08 (εύκολα το βρίσκουμε με τα σημερινά πλανητάρια).Ο Μιλτιάδης διέταξε τον στρατό του,σύμφωνα με τον Ηρόδοτο,να λάβει παράταξη μάχης,όταν κατάλαβε ότι οι Πέρσες άρχισαν να επιβιβάζονται στα πλοία με σκοπό να αναχωρήσουν από τον Μαραθώνα (ήταν περίπου επτά μέρες εκεί).Αυτό δεν μπορεί να έγινε πριν την ανατολή του ηλίου.Άρα οι δραστηριότητες τους ας υποθέσουμε ότι ξεκίνησαν με την ανατολή.Ας μην ξεχνάμε όμως ότι οι Πέρσες είχαν ρίξει τα πλοία στην θάλασσα και είχαν φορτώσει το Ιππικό τους στα ιππαγωγά πλοία.Μέσα λοιπόν σ'αυτό το χρονικό περιθώριο θα έπρεπε να αλλάξουν τις κινήσεις τους,να σταματήσουν την επιβίβαση και να παραταχθούν 60- 100 χιλιάδες στρατιώτες.Άρα στην καλύτερη των περιπτώσεων η έναρξη της μάχης τοποθετείται περίπου στις 07:30.

ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΛΑΓΚΑ
Η Ελληνική οπλιτική φάλαγγα ξεκίνησε με κανονικό βηματισμό.Οι παρατεταγμένοι Πέρσες έβλεπαν με δέος ένα σιδερένιο τείχος με προεξέχουσες λόγχες να τούς πλησιάζει,ενώ συγχρόνως οι Ελληνες οπλίτες έβγαζαν πολεμικές κραυγές!!!Η ψυχολογική επίδραση του αντιπάλου,σε όλο της το μεγαλείο !!!!!
Οταν η φάλαγγα έφθασε σε απόσταση βεληνεκούς των εχθρικών βελών (150μ περίπου),άρχισε να τρέχει συντεταγμένη κατά του αντιπάλου ο οποίος ήδη είχε πανικοβληθεί νομίζοντας μάλιστα ότι οι Ελληνες είχαν τρελαθεί.Οι Πέρσες τοξότες άρχισαν  καταιγισμό βελών !!!

Το σχέδιο του Μιλτιάδη εφαρμόσθηκε επακριβώς και οι Πέρσες κυκλωθέντες υπέστησαν οδυνηρή ήττα σε μία μάχη που κράτησε μόλις μιάμιση με δύο ώρες.Η κυρίως μάχη έγινε στην περιοχή της πεδιάδας με την Ελληνική παράταξη στην περιοχή δυτικά του γνωστού΄"ΤΥΜΒΟΥ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΟΣ" και των Περσών στην περιοχή μεταξύ σημερινού Τύμβου και θάλασσας.Απόσταση των δύο αντιπάλων περίπου 1500μ.Στη συνέχεια οι Πέρσες υποχώρησαν πανικόβλητοι προς την σημερινή παραλία του Σχοινιά  και όσοι δεν έπεσαν στα έλη,επιβιβάστηκαν στα πλοία τους,αφού προηγουμένως μέσα στο πευκοδάσος του Σχοινιά  και στην αμμώδη ακτή του διεξήχθει η πιό σκληρή μάχη και οι Αθηναίοι τους πήραν επτά πλοία.Εκεί υπήρξαν και οι περισσότερες απώλειες των Ελλήνων,μεταξύ τον οποίον και ο Πολέμαρχος Καλλίνικος και ο Στρατηγός Στησίλαος.Επίσης εκεί έχασαν την ζωή τους πολλοί επιφανείς Πέρσες.

Η ΜΑΧΗ (Κλικ στην εικόνα)
Απώλειες 192 Αθηναίοι, 11 Πλαταιείς και 6400 Πέρσες !!!!


Ύστερα από σήμα αγνώστων - με τη βοήθεια ασπίδας ή μεταλλικού κατόπτρου - από την κορυφή της Πεντέλης (Ηροδ.ΣΤ 115)  οι Πέρσες αφού παρέλαβαν τους Ερετριείς αιχμαλώτους που εκρατούντο στη νησίδα Αιγιλία, έπλευσαν προς Νότο. Στόχος τους ήταν ο όρμος του Φαλήρου,ωστε αποβιβαζόμενοι εκεί να κατευθούν ανενόχλητοι προς την αφύλακτη,όπως νόμιζαν Αθήνα.  Ευτυχώς το σύνθημα έγινε αντιληπτό και από τους Αθηναίους. Αμέσως ο Μιλτιάδης,αφού άφησε την Αντιοχίδα φυλή, με στρατηγό τον Αριστείδη, να επιτηρεί το πεδίο της μάχης, ξεκίνησε με τον υπόλοιπο στρατό την πορεία προς την Αθήνα.

Είναι πράγματι απίστευτα τα ψυχικά και σωματικά αποθέματα των Αθηναίων εκείνες τις ωρες.Δρομαίως αν και κατάκοποι από την μάχη,φορτωμένοι με τον βαρύ τους οπλισμό (32 κιλά περίπου),ιδρωμένοι από τον καλοκαιρινό ήλιο,με όσες δυνάμεις είχαν στα πόδια τους,"..ως ποδών είχον, τάχιστα εβοήθεον εις το άστυ"(Πλούταρχος) έφθασαν σε οκτώ περίπου ώρες,μέσω του δρομολογίου Ν.Μάκρη-Διόνυσος-Κηφισιά, καταϊδρωμένοι και κατάκοποι με το ηθικό όμως υψηλό,στην Αθήνα στις 18:00 ώρα περίπου και παρατάχθηκαν εμπρός από το ιερό του Ηρακλέους στους Κυνοσάργες,όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος.(Ηροδ.ΣΤ,116)).Μεγάλος άθλος αυτό,αλλά μπροστά στην σωτηρία της πατρίδας τους  τίποτα δεν τους πτοούσε !!!Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε πως η σωματική διάπλαση εκείνων των ανδρών και η αντοχή τους,ήταν διαφορετική από την δική μας.Γυμνασμένοι από νεαρή ηλικία στις παλαίστρες και στα γυμνάσια,είχαν κτίσει ρωμαλέα  σώματα ανταποκρινόμενα στις απαιτήσεις μιας μάχης σώμα με σώμα,στην οποία νικητής αναδεικνυονόταν  ο περισσότερο άρτια εκπαιδεύμενος και ασκημένος μαχητής,εμποτισμένος με την ιδέα ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη ντροπή από την εγκατάληψη του παραστάτη την ώρα της μάχης.

Εδώ λοιπόν από όλους και από τα σχολεία ακόμη γίνεται το μεγάλο λάθος,ότι "οι Αθηναίοι έφθασαν στην παραλία του Φαλήρου".Η περιοχή του Κυνοσάργους(έτσι λέγεται και σήμερα) είναι στο κέντρο σχεδόν της σημερινής Αθήνας,αμέσως νοτιοανατολικά των Στήλων του Ολυμπίου Διός,εκεί ακριβώς όπου αρχίζει η λεωφόρος Βουλιαγμένης.Εκεί λοιπόν τους είδαν οι Πέρσες με τις λαμπιρίζουσες απο τον δύοντα (στις 18:30 ή 19:30 σημερινή θερινή ώρα) ήλιο ασπίδες τους και δεν τόλμησαν να αποβιβασθούν,προτιμήσαντες να αναχωρήσουν για την πατρίδα τους.Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν τα σημερινά κτήρια και οι Κυνοσάργες φαινόντουσαν από το Φάληρο !!!

Την χαρμόσυνη είδηση της νίκης την έφερε στην Αθήνα ένας οπλίτης.Ο Ηρόδοτος δεν αναφέρει τίποτε γι'αυτό το θέμα.Όμως ο Πλούταρχος στο βιβλίο του "Πότερον Αθηναίοι 37γ" γράφει "Την είδηση της νίκης στη μάχη του Μαραθώνα ανήγγειλε,όπως διηγείται ο Ηρακλείδης από τον Πόντο,ο Θέρσιππος ο Ερχιεύς,οι περισσότεροι όμως λέγουν ότι ο οπλίτης Ευκλής έτρεξε με την πανοπλία του κάθιδρος από την μάχη και καθώς έφθασε στις πόρτες των αρχόντων της πόλης ,τόσο μόνο μπόρεσε να πει,"Χαίρετε,Χαίρομεν" και ευθύς ξεψύχησε".Προς τιμήν του μαραθονοδρόμου-αγγελιοφόρου οπλίτη(όποιος και αν ήταν) καθιερώθει από τους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες στη Αθήνα,το 1896, το αγώνισμα του "Μαραθωνίου δρόμου".

Την επομένη της μάχης αφίχθει στην Αθήνα Σπαρτιατική δύναμις από 2000 οπλίτες,διανύοντας απόσταση 1200 σταδίων (240χλμ)κατόπιν συντόνου πορείας τριών ημερών αν και κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες να φθάσουν νωρίτερα (Πλάτων, Ισοκράτης).Οι Σπαρτιάτες εξέφρασαν την επιθυμία να επισκεφθούν το πεδίο της μάχης.Οι Αθηναίοι τους οδήγησαν στον Μαραθώνα μπροστά στις σωρούς των 6400 Περσών που είχαν πέσει στην μάχη.Εκπληκτοι οι Σπαρτιάτες συνεχάρησαν τους Αθηναίους και αναχώρησαν.

Εδώ πρέπει να επισημάνουμε και το παροιμιώδες ήθος του Αριστείδη,που ως φύλακας με την φυλή του,του πεδίου της μάχης,δεν επωφελήθηκε για να αρπάξει οτιδήποτε από τα αμύθητης αξίας περσικά λάφυρα. (Πλουταρχος,Αριστ.5,6)

Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο(ΣΤ,118)) οι Πέρσες κατά την επιστροφή τους εσταύθμευσαν στην Μύκονο.Εκεί ο Δάτης είδε στον ύπνο του όνειρο και μόλις ξύπνησε έδωσε εντολή να γίνουν έρευνες στα πλοία.Πράγματι σε ένα Φοινικικό πλοίο βρέθηκε επιχρυσομένο άγαλμα του Απόλλωνα το οποίο είχε κλαπεί κατά την πολιορκία της Ερέτριας,από τον ναό το "Δήλεον των Θηβαίων",ο οποίος ήταν επί της Βοιωτικής ακτής απέναντι από την Ερέτρια.Ο Δάτης έσπευσε αμέσως στην Δήλο και το παρέδωσε στους Δήλιους με την εντολή να το επιστρέψουν στον ναό από τον οποίον εκλάπει.Οι Δήλιοι όμως δεν επανέφεραν το άγαλμα αμέσως,αλλά μετά είκοσι χρόνια οι ίδιοι οι Θηβαίοι υπακούοντας σε κάποιο χρησμό επανέφεραν το άγαλμα στο Δήλεον.


ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ

Ιδιαίτερη τιμή επεφύλαξαν οι Αθηναίοι για τους ηρωικούς 192 νεκρούς.Αντίθετα με την κοινή πρακτική που ήθελε τους νεκρούς πολεμιστές να θάβονται στον Κεραμικό,οι Αθηναίοι σύμφωνα με τα έθιμα,περισυνέλεξαν τους νεκρούς από το πεδίο της μάχης, τους έθεσαν στην πυρά και παρεκάθησαν σε περίδειπνο για να τιμήσουv την ανδρεία τους. Πάνω στον τάφο τους ανεγέρθησαν 10 στήλες με τα ονόματα των πεσόντων κατά φυλή.Ο σημερινός Τύμβος των Μαραθωνομάχων ή Σωρός,δεν είναι το πρωταρχικό μνημείο αλλά έτερον που διαμορφώθηκε στη θέση του παλαιού από τον Ηρώδη τον Αττικό.Κάτω από το χώμα η ανασκαφική έρευνα έχει ανακαλύψει το τεφροφόρο στρώμα της πυράς με τα αποτεφρωμένα οστά. Μέσα στον Τύμβο βρέθηκαν και τα ίχνη του νεκρόδειπνου. Επίσης ανακαλύφθηκαν κομμάτια από αγγεία που ήταν η ύστατη προσφορά των συγγενών προς τους νεκρούς τους. 
ΤΥΜΒΟΣ
Ο Τύμβος έχει ύψος 9μ και διάμετρο 50μ.Λέγεται πως κι ένα λιοντάρι πέτρινο ήταν φιλοτεχνημένο στην κορυφή του τύμβου, που συμβόλιζε τη λιονταρίσια αντρεία των μαχητών.
Στον Τύμβο oι Αθηναίοι κάθε χρόνο πρόσφεραν θυσίες στη μνήμη των νεκρών Μαραθωνομάχων και οι  έφηβοι κατέθεταν στεφάνους.Ο τύμβος ανακαλύφτηκε στις αρχές του 1884 από τον αρχαιολόγο Σλήμαν.
Σε μαρμάρινη στήλη εμπρός από τον Τύμβο είχε αναγραφεί επίγραμμα του Σιμωνίδη του Κείου:" Ελλήνων προμαχούντες Αθηναίοι Μαραθώνι, χρυσοφόρων Μήδων εστόρεσαν δύναμιν". 
ΤΑΦΟΣ ΠΛΑΤΑΙΑΙΩΝ
Σε ξεχωριστό τάφο θάφτηκαν οι Πλαταιείς και σε άλλον (άγωστη τοποθεσία και αριθμός) οι πεσόντες  δούλοι.Στον περιφραγμένο χώρο του σημερινού μουσείου της μάχης στην περιοχή Βρανά υπάρχει ένας ακόμη τύμβος όπου, σύμφωνα με τις ενδείξεις, είναι θαμμένοι οι Πλαταιείς στρατιώτες της μάχης. Στο εσωτερικό του ανακαλύφθηκαν 11 ταφές, δύο εκ των οποίων ήταν καύσεις, καθώς και στήλη με χαραγμένο το όνομα Αρχία ή Αρχίας.

Οι νικητές δεν άφησαν άταφους ούτε τους αντιπάλους τους αποδίδοντας τους την ύστατη τιμή.Ετσι οι μόνοι Πέρσες που εγκατεστάθησαν στην Αττική γη ήταν οι νεκροί και οι αιχμάλωτοι για τον αριθμό και την τύχη  των οποίων κανείς ιστορικός δεν κάνει λόγο.Ουδείς ιστορικός επίσης δεν αναφέρει την θέση του τάφου των Περσών.

ΤΡΟΠΑΙΟΝ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ
Νοτιοανατολικά του σημερινού Μαραθώνα, δίπλα στην παλιά εκκλησία της Παναγίας Μεσοσπορίτισσας,κοντά στο ολυμπιακό κωπηλατοδρόμιο, βρίσκεται το αντίγραφο του τροπαίου της μάχης (τμήμα του αυθεντικού φυλάσσεται στο μουσείο Μαραθώνα). Στήθηκε πιθανόν στο σημείο που τάφηκαν ομαδικά οι νεκροί Πέρσες, αφού βρέθηκαν πολλά οστά τοποθετημένα άτακτα κατά την κατασκευή του κωπηλατοδρομίου. Το αυθεντικό τρόπαιο ήταν κατασκευασμένο από λευκό μάρμαρο και στην κορυφή του υπήρχε ιωνικό κιονόκρανο, στο οποίο στηριζόταν άγαλμα (μάλλον της Νίκης).Πρέπει να φιλοτεχνήθηκε περίπου 30 χρόνια μετά τη μάχη.

ΤΜΗΜΑ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟΥ ΤΡΟΠΑΙΟΥ
Από τα λάφυρα  του Περσικού στρατοπέδου,οι Αθηναίοι πρόσφεραν το ένα δέκατο στην θεά Αθηνά,τον Απόλλωνα και την Αρτεμη και έκτισαν το θησαυροφυλάκιο των Αθηναίων στους Δελφούς.Απ'αυτά αργότερα ο Φειδίας κατασκεύασε το χάλκινο  άγαλμα της θεάς ΑθηνάςΠρομάχου υψους οκτώ μέτρων που τοποθετηθηκε στην Ακρόπολη μεταξύ Προπυλαίων και Παρθενώνος.Ενα μέρος των λαφύρων εδόθει στην πόλη των Πλαταιών.

ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ

Εκείνο που κάνει εντύπωση στους παλαιούς και σύγχρονους ιστορικούς,δεν είναι τόσο η δυσανάλογη δύναμη του 1 προς 10,μεταξύ των δύο αντιπάλων,αλλά ο δυσανάλογος αριθμός των νεκρών και μάλιστα σε μία μάχη διαρκείας δύο ωρών περίπου.Παρότι οι Πέρσες διέθεταν και μεγάλο αριθμό τοξοτών,που στερούντο οι Αθηναίοι,ο αριθμός των νεκρών Ελλήνων είναι πολύ μικρός,ενώ των Περσών δυσανάλογα μεγάλος.Δηλαδή αναλογικά κάθε Αθηναίος έπρεπε να αντιμετωπίζει δέκα Πέρσες και να σκοτώνει το 0,64 και για να το στρογγυλέψουμε,έναν περίπου Πέρση και κάθε 529 Πέρσες να σκοτώνουν έναν Αθηναίο !!!Και όλα αυτά σε διάρκεια δύο ωρών !!
Λίγο περίεργο δεν φαίνεται αυτό ???

Κατά την διάρκεια της μάχης,όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος,ο Πλούταρχος και ο Παυσανίας,ενεφανίσθησαν περίεργα φαινόμενα.Ο Παυσανίας μας προσφέρει μία παραστατική εικόνα της μάχης και γράφει οτι οι Αθηναίοι είδαν τον Θησέα να βγαίνει μέσα από την γη.Επίσης ο ημίθεος Ηρακλής ( κατ' εξοχήν προστάτης- ήρωας του Μαραθώνα )λαμβάνει μέρος στην μάχη και η θεά Αθηνά,παίρνει μέρος σ'αυτήν πάνοπλη οδηγώντας ένα άρμα με τέσσερα άλογα.Ακόμα στο πλευρό των Αθηναίων ήταν ο τραγοπόδαρος θεός Πάνας,ο οποίος μαζί με τους ακολούθους του Πανίσκους,σκόρπισαν τον τρόμο και τον πανικό στους Πέρσες.(Παυσ.Αττικά Ι,13,3)

Ο Πλούταρχος αναφέρει επίσης:"Λένε επίσης πως έτυχε να είναι παρών στη μάχη ένας άνδρας με αγροτική εμφάνιση και καπέλο, σκοτώνοντας πολλούς από τους ξένους με ένα όπλο που πέταγε φωτιές που έμοιαζε με "Εχέτλη",ο οποίος στη συνέχεια εξαφανίστηκε.Μετά την μάχη οι Αθηναίοι ρώτησαν το μαντείο των Δελφών,ποιός ήταν ο άγνωστος οπλίτης που με το όπλο αυτό σκότωνε τους Πέρσες.Ο θεός απλά τους έδωσε την εντολή να τον τιμήσουν ως τον ήρωα "Εχετλαίο".(Παυσ.Αττικά 32,5).
Εχέτλη στα αρχαία ονομαζόταν η κυρτή λαβή του αρότρου.Άρα το όπλο που κρατούσε ο άγνωστος ήταν κάτι διαφορετικό από τα υπάρχοντα και έμοιαζε με λαβή αρότρου !!!

ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΑΧΗΣ
Όπως περιγράφει ο Παυσανίας,οι Αθηναίοι είχαν αποτυπώσει εικαστικά όλα τα σπουδαία γι'αυτούς γεγονότα,μεταξύ των οποίων και τη μάχη του Μαραθώνα στην "Ποικίλη Στοά"της αγοράς σε μεγάλο πίνακα.Στον πίνακα αυτόν(φωτο) εμφανιζόντουσαν και όλα τα παράξενα γεγονότα της μάχης(Εχετλαίος,θεοί,κλπ).Σήμερα η Ποικίλη Στοά δεν υπάρχει και στην θέση της,στο Μοναστηράκι,έχει κτισθεί η εκκλησία του Αγ.Φιλίππου.
Και ο Ηρόδοτος γράφει γι'αυτό το περιστατικό:"Συνέβει δε κατά την μάχη και το εξής θαύμα.Ενας Αθηναίος,ο Επίζηλος του Κουφαγόρου,ο οποίος αγωνίζετο ανδρείως εις την μάχην,απώλεσε αιφνιδίως το φως του,χωρίς να τραυματισθεί ούτε εκ του μακρόθεν ούτε εκ του εγγύθεν.Εκτοτε και δι'όλην την ζωή του παρέμεινε τυφλός.Ηκουσα ότι ο ίδιος έδιδεν την εξής απάντησιν εις το παθημα του :Μου εφάνει έλεγεν,ότι ευρίσκετο πλησίον μου ένας υψηλόσωμος οπλίτης,του οποίου το γένειον εσκίαζεν όλην του την ασπίδα.Το φάσμα εκείνο,εμένα με παρέτρεξεν,εφόνευσε δε τον παραστάτην μου.Αυτά μου είπον ότι διηγείτο ο Επίζηλος"(Ηροδ.ΣΤ,117).

Επέμβαση των Ολυμπίων ουράνιων δυνάμεων ή ταξίδι στο χωροχρονικό συνεχές από το μέλλον ? (Περισσότερα γι'αυτό στο άρθρο μου "Το πείραμα της Φιλαδέλφειας και η Μάχη του Μαραθώνα"). Κανείς δεν ξέρει !!!

Επίσης ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι το σύνθημα να διακόψουν οι Πέρσες την μάχη και να επιβιβασθούν στα πλοία με σκοπό να κατευθυνθούν στο Φάληρο,εδώθει από μια ασπίδα η οποία ανυψώθει στην κορυφή της Πεντέλης, με την ανάκλαση των ακτίνων του ηλίου που έπεφταν επάνω της.Λέγεται ότι αυτή την ασπίδα την ανύψωσαν οπαδοί του Ιππία της Αλκμεωνίδος φυλής,αλλά ο Ηροδοτος δεν πιστεύει ότι το έκαναν αυτοί καθόσον ήταν αντίθετοι προς τους Πεισιστρατίδες τυράννους και κλείνει λέγοντας "Πράγματι τούτον έγινεν,ποίος όμως ανύψωσε την ασπίδα,δεν δύναμαι να είπω περισσότερα" !!!(Ηροδ,ΣΤ 115).
Κάτι περίεργο ήξερε ο Ηρότοτος και δεν μπορούσε να μιλήσει ?

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η μάχη του Μαραθώνα ήταν μία από τις κρισιμότερες μάχες του αρχαίου κόσμου και η έκβαση της προσδιόρησε καθοριστικά την ιστορία της Ελλάδας αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης.Εγινε σημείο αναφοράς κατά την αρχαιότητα και λειτούργησε ως πρότυπο στον αγώνα της ανεξαρτησίας από τους Τούρκους του 1821 !!!
Η νίκη του Μαραθώνα  έδειξε την ανωτερότητα των Ελληνικών όπλων και τακτικής. Δεν πήραν θάρρος και υπερηφάνεια μόνο οι Αθηναίοι που νίκησαν, αλλά και οι άλλοι Έλληνες. Και το κέρδος αυτό το ηθικό θα αποδειχθεί πρωταρχικής σημασίας, γιατί οι Έλληνες δεν θα φοβηθούν να αντιμετωπίσουν τους Πέρσες το 480 π.Χ. Χάρη στη νίκη του Μιλτιάδη, διαλύθηκε ο μύθος για το αήττητο των Περσών !!!
Το νέο πολίτευμα των Αθηνών η δημοκρατία που εγκαθιδρύθηκε από τον Κλεισθένη το 507πΧ έδωσε το μέτρο της αντοχής του, απεκάλυψε ότι μπορούσε να αναδείξει ικανούς πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες. Η νίκη αυτή κυριολεκτικά δημιούργησε μια νέα μεγάλη δύναμη στην Ελλάδα μετά την Σπάρτη. Παράλληλα χάρη στη νίκη αυτή θα ναυαγήσει η απόπειρα παλινορθώσεως της τυραννίας.
Στην έκβαση της μάχης καθοριστική σημασία είχαν δύο παράγοντες:
Αφ'ενός η στρατηγική ιδιοφυία του Μιλτιάδη που εφάρμοσε μια εξαιρετική τακτική επί του πεδίου της μάχης, με απόλυτη ακρίβεια, και αμέσως μετά οδήγησε τον καταπονιμένο από την μάχη στρατό του μέσα σε οκτώ ώρες περίπου μέσα από ένα ορεινό δρομολόγιο(Πεντέλη) στην Αθήνα,αντιλαμβανόμενος αμέσως τα σχέδια του αντιπάλου.

Αφ'ετέρου οι οπλίτες,που εφάρμοσαν το σχέδιο με απόλυτη πειθαρχία,αισθάνονταν ελεύθεροι πολίτες μιας δημοκρατικής πολιτείας,που πολεμούσαν όχι για κάποιον ηγέτη,αλλά μάχονταν για την πατρίδα τους "υπέρ βωμών και εστιών" !!!!

Η παράταξη και ο ελιγμός κατά την μάχη , που προέβλεπε το σχέδιο του Μιλτιάδη,καθιστούν την "Μάχη του Μαραθώνα" την "Μητέρα όλων των Μαχών" παγκοσμίως.Η μάχη αυτή έθεσε τις αρχές της τακτικής των ελιγμών επί του πεδίου της μάχης ,την οποία βελτίωσαν στην συνέχεια οι Θηβαίοι και ο Μέγας Αλέξανδρος.Τακτική που χρησιμοποιείται σε γενικές γραμμές μέχρι και σήμερα και προβλέπει την κύκλωση του αντιπάλου.Είναι η πρώτη μάχη που διδάσκεται στις περισσότερες στρατιωτικές σχολές του κόσμου.Δικαίως λοιπόν ο Μιλτιάδης κατατάσσεται μεταξύ των καλυτέρων στρατηγών όλων των εποχών τόσο σε στρατηγικό, επιχειρησιακό όσο και σε τακτικό επίπεδο.

Η εμπειρία της μάχης επιτάχυνε τις διεργασίες για την διεύρυνση των δημοκρατικών θεσμών στην Αθήνα και για την αντίστοιχη υποχώρηση της "τυραννίδας"σε πολλές Ελληνικές πόλεις.Κυρίως όμως ενίσχυσε τη διάθεση των Ελλήνων να συνεργασθούν για να αντιμετωπίσουν τον κοινό κίνδυνο από την ανατολή και τους έδωσε πίστωση χρόνου δέκα ετών, διάστημα κατά το οποίο προετοιμάσθηκαν για τον αποφασιστικό μεγάλο αγώνα.

Οι Πέρσες από την άλλη,διαπίστωσαν ότι είχαν υποτιμήσει τον αντίπαλό τους και αποφάσισαν να επαναλάβουν την απόπειρα με καλύτερη οργάνωση, με περισσότερα μέσα, σε ευρύτερη κλίμακα.

Η νίκη στο Μαραθώνα δεν έγινε αισθητή ως μια τοπική Αθηναϊκή νίκη, αλλά ως νίκη που κέρδισε η Αθήνα για την Ελλάδα. Με σεμνότητα και λιτότητα ο Σιμωνίδης δίνει στο επίγραμμά του για τους Μαραθωνομάχους τη σημασία της νίκης:
"ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΡΟΜΑΧΟΥΝΤΕΣ ΑΘΗΝΑΙΟΙ ΜΑΡΑΘΩΝΙ ΧΡΥΣΟΦΟΡΩΝ ΜΗΔΩΝ ΕΣΤΟΡΕΣΑΝ ΔΥΝΑΜΙΝ"
Αιωνία ας είναι η μνήμη όλων αυτών των Ελλήνων Ηρώων !!!!!!!


ΑΝΔΡΙΑΝΤΑΣ ΜΙΛΤΙΑΔΗ
Λίγα λόγια για τον ανδριάντα του Μιλτιάδου, στον χώρο του Τύμβου Μαραθώνος.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Αθήνας του 2004, στάθηκαν αφορμή για τη δημιουργία του ξεχωριστού ανδριάντα, που έχει τοποθετηθεί στον αρχαιολογικό χώρο του Τύμβου του Μαραθώνος. Το μπρούτζινο άγαλμα του στρατηγού των Αθηναίων Μιλτιάδου, που φιλοτέχνησε ο εκ Χανίων Κρήτης γλύπτης και ζωγράφος Αντώνης Νταγαδάκης, είναι δωρεά της οικογενείας Ευαγγέλου Σπύρου, εκ Διστράτου Άρτης, στο Δήμο Μαραθώνος, για να θυμίζει στους επισκέπτες την ιστορία του Μαραθώνος και του μοναδικού αγωνίσματος που συνδέεται με το τοπωνύμιο.

Κλείνοντας το άρθρο θεώρησα για ιστορικούς λόγους ν'αναφέρω ότι στον ίδιο ακριβώς χώρο με επίκεντρο τον Τύμβο,στις 5 Ιουλίου 1824 έγινε μάχη μεταξύ 600 Ελλήνων υπό τον οπλαρχηγό Γιάννη Γκούρα και 3.000 Οθωμανών Τούρκων υπό τον Ομέρ Πασά, με επικράτηση των ελληνικών όπλων !!!

30/8/2012                                                                   
                                                                                  ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΗΣ
                                                                                   ΥΠΟΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΠΖ εα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΗΡΟΔΟΤΟΣ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤ' "ΠΟΛΥΜΝΙΑ"
ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ "ΑΤΤΙΚΑ"
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ "ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ"και "ΠΟΤΕΡΟΝ ΑΘΗΝΑΙΟΙ"
ΞΕΝΟΦΩΝ "ΚΥΡΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑ"
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΤΟΜΟΣ Β' ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΤΟΜΟΣ 3 Κ.ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΥ
ΜΗΔΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ του ΠΑΝΤΕΛΗ ΚΑΡΥΚΑ
ΠΕΡΣΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ του ΔΗΜ.ΓΑΡΟΥΦΑΛΗ
ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ, μαρμάρινη επιγραφή που βρίσκεται στο Μουσείο της Κοπεγχάγης.
http://www.sa-snd.gr/hw3-maxi-marathona.htm
http://www.matia.gr/egrapsan/arthra-meletes/marathonas-2500-chronia.html
http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/maxes/marathonas.htm  (βιντεο)
http://www.ethnos.gr/entheta.asp?catid=23520&subid=2&pubid=28824948http://www.amazingrhodes.com/classical-time-rhodes.html

Σάββατο, 18 Αυγούστου 2012


ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1824 ΣΕΛΙΔΕΣ ΔΟΞΑΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ

                ΝΑΥΜΑΧΙΕΣ  ΜΥΚΑΛΗΣ  ΚΑΙ  ΓΕΡΟΝΤΑ  ΚΑΙ  Η  ΣΩΤΗΡΙΑ  ΤΗΣ  ΣΑΜΟΥ


                                                                                      "Σήμερα νίκη ή τάφος μας η θάλασσα "
                                                                                               Ναύαρχος Ανδρέας Μιαούλης




                                                                                                      
ΠΡΟΛΟΓΟΣ


Κατά την διάρκεια του Ελληνικής Επανάστασις του 1821,το Επαναστατικό Ελληνικό Ναυτικό,αποτελούμενο από εμπορικά πλοία τα οποία οι ιδιοκτήτες τους μετέτρεψαν σε πολεμικά,χάρις στο Ελληνικό Δαιμόνιο,πολύ γρήγορα κυριάρχισε στο Αιγαίο και έγινε ο φόβος και ο τρόμος του Τουρκικού πολεμικού ναυτικού και του άριστα οργανωμένου και εκπαιδευμένου Αιγυπτιακού ναυτικού,το οποίο και προσέτρεξε προς βοήθεια του Τουρκικού κατόπιν αιτήσεως του Σουλτάνου.

ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟ
Κατά την διάρκεια του οκταετούς αγώνος,το ναυτικό μας κατεναυμάχησε τον Τουρκοαιγυπτιακό στόλο,με αποκορύφωμα τις ναυμαχίες Μυκάλης και κόλπου Γέροντα,χάρις στις οποίες ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος ενικήθει και αναγκάσθηκε να επιστρέψει στα αγκυροβόλια του.

Αν δεν υπήρχε η εμφύλιος σύραξις κατά την διάρκεια της επαναστάσεως,το ναυτικό μας θα είχε καταστρέψει ολοσχερώς τους δύο εχθρικούς στόλους και θα είχε αποτρέψει την καταστροφή της Χίου,των Ψαρών και της Κάσου,καθώς και του Μεσολογγίου.

Επειδή τα τελευταία χρόνια αυτά δεν διδάσκονται στα σχολεία ή διδάσκονται μόνον σαν επικεφαλίδες,αποφάσισα να γράψω το παρόν άρθρο το οποίο αφιερώνω σε όλους τους Ήρωες Έλληνες ναυτικούς μας που δόξασαν την Ελλάδα και έχυσαν το αίμα τους σε όλους τους αγώνες του Έθνους,για την Ελευθερία της !!!


ΕΠΙΚΡΑΤΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Βρισκόμαστε στο τέταρτο έτος της επαναστάσεως,το 1824 και ο Τούρκος Σουλτάνος Μαχμούτ Β'έβλεπε ότι ήταν αδύνατον να την καταβάλει,παρά τις εμφύλιες συγκρούσεις και το αλληλοφάγωμα των επαναστατών,την κατάρα του Έθνους μας από τα αρχαία χρονια.Ο κύριος λόγος αυτής της αδυναμίας ήταν η αποτυχία του τουρκικού Στόλου να καταστρέψει τις ναυτικές δυνάμεις των επαναστατών και να κυριαρχήσει στο Αιγαίο.Αν συνέβαινε κάτι τέτοιο,εκτός ότι θα στερούσε τους Έλληνες από μία από τις κυριότερες πηγές ισχύος τους,θα επέτρεπε και  την απρόσκοπη μεταφορά στρατευμάτων στην Πελοπόννησο και στην Στερεά Ελλάδα,οπότε η κατάπνιξη της επαναστάσεως θα ήταν θέμα χρόνου.Βλέποντας λοιπόν ο σουλτάνος αυτό,αναγκάσθηκε να ζητήσει την βοήθεια του υποτελούς του πασά της Αιγύπτου Μωχάμετ Αλή,ο οποίος διέθετε έναν αξιολογότατο Στόλο,οργανωμένο και εκπαιδευμένο από Γάλλους αξιωματικούς,προσφέροντας του σαν αντάλλαγμα το πασαλίκι της Πελοποννήσου.Ο Μωχάμετ ανταποκρίθηκε αμέσως στο κάλεσμα αυτό,καθόσον η Πελοπόννησος-Μωριάς ήταν ένα παλαιό του όνειρο.

Το σχέδιο που κατεστρώθει από τους Τούρκους και Αιγύπτιους ήταν η καταστροφή των ενοχλητικών και διαθετόντων πολεμικό Στόλο,νήσων Ψαρών και Κάσου από τον Τουρκικό και Αιγυπτιακό Στόλο αντίστοιχα.Στην συνέχεια οι δύο στόλοι θα ενωνόνταν και αφού θα πέρναγαν δια πυρός και σιδήρου την ανυπότακτη Σάμο,θα επιτίθεντο κατά της Πελοποννήσου.

Υπόψη στην Σάμο ουδέποτε είχε πατήσει Τούρκος,λόγω προνομίων που είχαν δοθεί το 1565 από τον Σουλτάνο Σουλειμάν Α'με σκοπό την επανακατοίκηση της,καθόσον το νησί είχε εγκαταληφθεί από τους κατοίκους του το 1475 (πλην 40 οικογενειών της περιοχής του όρους Κέρκης) λόγω των συνεχών πειρατικών επιδρομών και ενσκήψαντος μολυσματικής νόσου (λιμός).Μόνον φόρους πλήρωνε το νησί και ήταν από τα πρώτα που επανεστάτησαν στις 20 Απριλίου 1821,υπό τους οπλαρχηγούς καπετάν Κωνσταντή Λαχανά και Λυκούργο Λογοθέτη.


Πράγματι στίς 29 Μαίου 1824 κατεστράφει η Κάσος από τους Αιγυπτιους και στις 21 Ιουνίου τα Ψαρά από τους Τούρκους,παρά την ηρωική αντίσταση των κατοίκων και των δύο νησιών.Χιλιάδες άνδρες και γυναικόπαιδα εσφαγίασθησαν ή αιχμαλωτίσθησαν για να πουληθούν ως δούλοι στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής.Επίσης πολυτιμότατα πλοία καταστράφηκαν ή περιήλθαν στα χέρια των Τουρκοαιγυπτίων.Η ναυτική δύναμη του εξεγερμένου έθνους μειώθηκε σημαντικά και τα δύο προπύργια του κατά θάλασσα αγώνα έπαψαν να υπάρχουν.

Συγχρόνως ο Τούρκος Ναύαρχος  Χοσρέφ Πασάς ειδοποίησε τους Σαμίους με κάποιον Άγγλο υπήκοο, πλοίαρχο του στόλου του, να δηλώσουν υποταγή και δεν θα έχουν να φοβηθούν τίποτα. Οι Σάμιοι στη συνέλευσή τους απέκρουσαν την πρόταση του Χοσρέφ.

Δυστυχώς έπρεπε να συμβούν οι δύο αυτές μεγάλες συμφορές για να αντιληφθούν η Κεντρική Επαναστατική Διοίκηση  και οι αναλισκόμενοι σε εμφυλιοπολεμικές συγκρούσεις Έλληνες τον κίνδυνο που διέτρεχε το κίνημα τους από την παραμέληση του επαναστατικού Ναυτικού.Έτσι από το τελευταίο δάνειο,που είχε συναφθεί από το εξωτερικό,στάλθηκαν χρήματα  στην Ύδρα και στις Σπέτσες,αλλά και στους πρόσφυγες Ψαριανούς που είχαν προσωρινά εγκατασταθεί στο κάστρο της Μονεμβασιάς.Από την καταστροφή των Ψαρών είχαν διασωθεί περίπου 3600 νησιώτες με 16 βρίκια και 7 πυρπολικά.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΡΕΓΑΤΑ
Όπως είναι γνωστό πριν την επανάσταση του 1821, Ελληνικό κράτος δεν υπήρχε και κατά συνέπεια ούτε εθνικός στόλος ,ούτε Ναυαρχείο που θα κατηύθυνε και θα επέβλεπε τον κατά θάλασσα αγώνα.Οι στόλοι των επαναστατών αποτελέσθησαν από εξοπλισμένα ιδιωτικά εμπορικά σκάφη της Υδρας ,των Σπετσών και των Ψαρών (τρινήσιος στόλος),αλλά και της Κάσου.Τα σκάφη αυτά κυβερνώντο από τους ιδιοκτήτες τους,οι οποίοι,κατά τα πρώτα χρόνια της επαναστάσεως,κατέβαλλαν και τα έξοδα για την συντήρηση και την κίνηση τους,με αποτέλεσμα να μην αναγνωρίζουν κανέναν ανώτερο τους.Η κατάσταση όμως που δημιουργήθηκε δημιούργησε την ανάγκη κάποιοι εξ αυτών να γίνουν "ανεκτοί" ως "πρώτοι μεταξύ ίσων "και από τους οποίους θα ήταν δυνατόν οι υπόλοιποι να δεχθούν διαταγές.Αυτοί θα έπρεπε να τεθούν επικεφαλής των δυνάμεων του κάθε νησιού για την καλύτερη διεξαγωγή των επιχειρήσεων.

Έτσι λοιπόν :

-Στην Υδρα ονομάσθησαν Ναύαρχοι αρχικά ο Ιάκωβος Τομπάζης και στη συνέχεια ο Ανδρέας Μιαούλης και Αντιναύαρχος ο Γεώργιος Σαχτούρης.

-Στις Σπέτσες, Ναύαρχος ο Γεώργιος Ανδρούτσος και Αντιναύαρχος ο Ιωάννης Κυριακός.

-Στα Ψαρά,Ναύαρχος ο Νικολής Αποστόλης.

Τις εντολές για την διεξαγωγή των επιχειρήσεων έδιναν οι κοινότητεςτων τριών νησιών,οι οποίες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν σαν "τοπικά μικρά Ναυαρχεία"και προς τις οποίες έστελναν τις αναφορές τους οι τρείς στόλοι.Σημειωτέον οτι οι τρείς κοινότητες συνεννοούντο μεταξύ τους για τον συντονισμό των επιχειρήσεων.

ΓΟΛΕΤΑ
Οι ετοιμασίες ήταν ταχύτατες,καθόσον οι τρείς κοινότητες των νησιών γνώριζαν ότι αυτή την φορά θα είχαν να αντιμετωπίσουν δύο ξεχωριστούς στόλους με σύγχρονα πολεμικά πλοία.Έτσι αποφάσισαν να διαιρέσουν τις λίγες δυνάμεις τους.Ορθότατα τέθηκε ως πρωτεύων στόχος ο πανίσχυρος και καλύτερος , Αιγυπτιακός στόλος,που εναντίον του θα στελνόταν και η ισχυρότερη Ελληνική Μοίρα σκαφών.Πρώτα όμως έπρεπε να αντιμετωπισθεί ο Τουρκικός στόλος ,ο οποίος γιόρταζε το Μπαϊράμι στη Μυτιλήνη.







ΑΠΟΠΛΟΥΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΑΛΩΝ


Στις 24 Ιουλίου 1824 απέπλευσαν από τις Σπέτσες 15 πολεμικά πλοία και ένα πυρπολικό υπό τον Ναύαρχο Γ.Ανδρούτσο.Στις 27 Ιουλίου απέπλευσε η Υδραίικη Μοίρα (μέρος του στόλου της Υδρας) αποτελούμενη από 23 πολεμικά πλοία και 4 πυρπολικά υπό τον Αντιναύαρχο Γ.Σαχτούρη.

Όμως και ο Ψαριανός στόλος ετοιμαζόταν και ας μην είχε περάσει ούτε μήνας από την καταστροφή του νησιού τους.Από την Μονεμβασιά 10 πολεμικά και 5 πυρπολικά υπό τον Ναύαρχο Αποστόλη ,είχαν ξεκινήσει στις 18 Ιουλίου για την Σύρο,με σκοπό στο ναυπηγείο της να "παλαμίσουν"(καθαρίσουν και πισάρουν) τα ύφαλα τους,πράγμα απαραίτητο για την ταχύτητα και τη στεγανότητα τους.

ΑΝΤΙΝΑΥΑΡΧΟΣ Γ.ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ
Στις 7 Ιουλίου είχε εκπλεύσει από την Αλεξάνρεια της Αιγύπτου,ο Αιγυπτιακός στόλος,ο οποίος αποτελείτο από 60 πολεμικά διαφόρων τύπων και 150 μεταγωγικά,από τα οποία 84 έφεραν ευρωπαϊκές-χριστιανικές σημαίες.Διοικητής του ήταν ο Ναύαρχος Ισμαήλ Γιβραλτάρ,αλλά ψυχή του ήταν ο Ιμπραήμ Πασάς ,θετός γιός του Σουλτάνου της Αιγύπτου Μωχάμετ Άλη.Εξ αιτίας αντιθέτων ανέμων ο στόλος δεν κατάφερε να φθάσει στα νότια παράλια της Μ.Ασίας ,παρά μόνον κατά τα τέλη του μήνα ,οπότε και αγκυροβόλησε στον Κόλπο της Μάκρης ή Μαρμαρίδας απέναντι από τη Ρόδο.

Τέλη Ιουλίου ο Τουρκικός στόλος με Ναύαρχο τον Χοσρέφ Πασά,τον επονομαζόμενο Τοπάλ=κουτσός, αποτελούμενος από 48 πολεμικά διαφόρων τύπων,απέπλευσε από την Μυτιλήνη και στις 28 Ιουλίου  αγκυροβόλησε στα νότια της Σάμου έξω από το σημερινό Πυθαγόρειο, κοντά στην είσοδο του στενού της Μυκάλης (αρχαίος Επταστάδιος Πορθμός) που χωρίζει την Σάμο από τα Μικρασιατικά παράλια της Ιωνίας.Το στενό έχει μήκος 1350μ (7 στάδια )και πλάτος από 1300μ έως 1800μ.

Ο Χοσρέφ είχε διαδεχθεί τον φονευθέντα ,κατά την πυρπόληση της ναυαρχίδας του στην Χίο από τον Κανάρη,καταστροφέα του νησιού  Ναύαρχο Καρά Αλή.



ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ


Από τις αρχές Ιουλίου στα Μικρασιατικά παράλια έναντι της Σάμου είχε συγκεντρωθεί μεγάλος αριθμός τουρκικών στρατευμάτων και ατάκτων, με 300 περίπου μικρά πλοιάρια, σακκολέβες(μικρά εμπορικά ιστιοφόρα),καϊκια,κλπ.Η δύναμις αυτή επιχείρησε συνεχείς και αλλεπάλληλες επιθέσεις και αποβάσεις στο νησί τις οποίες απέκρουαν οι Σάμιοι.Πολλοί από τους Σαμίους μαχητές που ήταν οχυρωμένοι στον λόφο Καστέλι του Πυθαγορείου (σημερινός ναός Μεταμορφώσεως) είχαν έλλειψη νερού,όμως η πηγή που βρισκόταν εκεί κοντά, έβγαζε αλμυρό νερό. Τις ημέρες όμως εκείνες υπερίσχυσε η φλέβα του πόσιμου νερού κι αυτό θεωρήθηκε από τους αμυνόμενους θεϊκή βοήθεια.

Επίσης η δύναμη αυτή επιχείρησε αποβάσεις στη περιοχή του Καρλοβασίου και στο ακρωτήριο Κότσικα κοντά στο Βαθύ,οι οποίες απεκρούσθησαν επιτυχώς από τους Σαμίους.


30 Ιουλίου

Η Υδραίϊκη Μοίρα υπό τον Σαχτούρη( 23 πλοία και 4 πυρπολικά) ξημερώματα της 30 Ιουλίου πλέοντας στο στενό Ικαρίας και Φούρνων εντοπίζει 20 σακκολέβες και 30 κωπήλατα μικροκάϊκα να κατευθύνονται προς το Καρλόβασι της Σάμου (βόρειο μέρος του νησιού) για να αποβιβάσουν 2000 στρατιώτες.Κατά την συμπλοκή που ακολούθησε μερικές σακκολέβες βυθίστηκαν,ενώ οι υπόλοιπες μαζί με τα μικροκάϊκα,έφθασαν κακήν -κακώς στα Μικρασιατικά παράλια,όπου εγκατελείφθησαν από τους επιβαίνοντες,οι οποίοι αλλόφρονες έτρεχαν να βρούν καταφύγιο μακριά από την θάλασσα ενώ " εκυνηγούντο ακατάπαυστα με τα κανόνια των Ελληνικών πλοίων".Οι Υδραίοι είχαν 5 νεκρούς και 9 τραυματίες,ενώ οι απώλειες του εχθρού ήταν ανυπολόγιστες.Στις 10 τη νύχτα ανασυγκροτήθηκε ο Ελληνικός στόλος και στις 2 το πρωί έφθασε στην Σάμο.





ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΜΥΚΑΛΗΣ

31 Ιουλίου


ΕΠΤΑΣΤΑΔΙΟΣ ΠΟΡΘΜΟΣ
Το πρωί της 31 Ιουλίου βρήκε την Υδραίϊκη Μοίρα δύο μίλλια ανοικτά του Βαθέος Σάμου (βόρειο μέρος του νησιού) η οποία κατά την διάρκεια της νύχτας ενισχύθηκε με ένα Ψαριανό βρίκι και δύο πυρπολικά, του Κανάρη και του Νικόδημου.Επειτα από πληροφορίες που εδώθησαν από τους Σαμίους ότι οι Τούρκοι ετοίμαζαν απόβαση στο Νότιο και Ανατολικό μέρος του νησιού,ο αντιναύαρχος Σαχτούρης έθεσε τα πλοία του σε κίνηση.Χαιρετούντα και αντιχαιρετούμενα με τις Σαμιακές φρουρές με κανονιοβολισμούς,τα Υδραίϊκα σκάφη παραπλέοντα το νησί εισήλθαν στο στενό της Μυκάλης (Επταστάδιος Πορθμός ή Δαρμπογάζι κατά την δημώδη γλώσσα της εποχής).Εκεί βρέθηκαν μπροστά σε μια μεγάλη συγκέντρωση σακκολεβών,μικροκάϊκων και πλοιαρίων που περίμεναν να παραλάβουν και να μεταφέρουν στο νησί του Πυθαγόρα τις χιλιάδες στρατιώτες και ατάκτους οι οποίοι είχαν κατακλύσει τα έναντι της Σάμου μικρασιατικά παράλια.Ταυτοχρόνως είδαν και τον εκ 48 πλοίων αποτελούμενο Τουρκικό στόλο του Χοσρέφ που ήταν  αγκυροβολημένος έξω από το Τηγάνι(σημερινό Πυθαγόρειο-Αρχαία Σάμος).

Μόλις έφθασε η Υδραίϊκη Μοίρα,ο Σαχτούρης έδωσε εντολή να κινηθούν προς τους όρμους όπου ήταν τα εχθρικά.Οι σακολέβες και δύο βρίκια που τις προστάτευαν,μόλις αντίκρυσαν τον Ελληνικό στόλο ,έκοψαν τις άγκυρες και κινήθηκαν προς τις θέσεις που ήταν αγκυροβολημένος ο Τουρκικος στόλος.Τρία Ελληνικά πλοία προχώρησαν περισσότερο προς το πρώτο "λιμενίδιο",όπου υπήρχαν πολλά μικροκάϊκα και τα κανονιοβόλησαν.Με την πρώτη κανονιά τα εχθρικά στρατεύματα πήραν τον δρόμο της φυγής και "έτρεχαν ως γίδια εις τα ψηλότερα των λοφων".
Ο ΠΟΡΘΜΟΣ ΣΗΜΕΡΑ

(Όπου έχω φράσεις σε εισαγωγικά,είναι αντιγραφή από τα ημερολόγια των πλοίων).


Ο άνεμος δεν ευνοούσε τα Ελληνικά πλοία για να επιχειρήσουν επίθεση κατά του τουρκικού στόλου.Τότε ο Χοσρέφ,βλέποντας ότι δεν θα ήταν δυνατή η απόβαση στη Σάμο,εφόσον ο Ελληνικός στόλος κατείχε τον πορθμό,διέταξε 18 μεγάλες "φρεγάτες και κορβέτες"να επιτεθούν εναντίον του.Ο Σαχτούρης διέταξε τα πλοία του να μην κινηθούν και να χτυπούν τον εχθρό με τα κανόνια τους από τις θέσεις τους. Πυκνοί πυροβολισμοί έπεφταν και από τα δύο μέρη,χωρίς όμως αποτέλεσμα.Τότε δόθηκε διαταγή σε δύο Ελληνικά πυρπολικά  "να βάλλουν εις τα πανιά".Ο πυρπολιτής Ρομπόσης όρμησε εναντίον μιας φρεγάτας και ο πυρπολητής Τσαπέλης εναντίον μιας κορβέτας και τα ανάγκασαν να απομακρυνθούν.
ΤΟΜΗ ΠΥΡΠΟΛΙΚΟΥ

Πάντα οι Τούρκοι έτρεμαν αυτό το Ελληνικό όπλο,τα Πυρπολικα !!!

Τα αποτελέσματα αυτής της πρώτης ναυμαχίας ήταν μηδαμινά από άποψη απωλειών και ζημιών των δύο αντιπάλων.Το σημαντικό όμως ήταν ότι οι Υδραίοι κράτησαν τις θέσεις,από τις οποίες οι Τούρκοι απέτυχαν να μετακινήσουν.


1 Αυγούστου


Το πρωί της 1 Αυγούστου,ο εχθρός ξαναγύρισε.επί τρείς ώρες κράτησε αψιμαχία ανάμεσα στους δύο αντιπάλους χωρίς αποτέλεσμα,καθώς τα τουρκικά πλοία έμεναν εκτός βολής και τα ελληνικά δεν προχωρούσαν.Τελικά 4 πυρπολικά προχώρησαν προς το μέρος του εχθρού ,που μόλις τα αντίκρυσε απομακρύνθηκε ολοταχώς.

ΚΑΣΤΡΟ (ΚΑΣΤΕΛΙ) Λ.ΛΟΓΟΘΕΤΗ
Οι κάτοικοι της Σάμου παρακολουθούσαν από την παραλία τα γεγονότα,ενώ τα επάκτια πυροβολεία τους κανονιοβολούσαν συνεχώς τον Τουρκικό στόλο.


2 Αυγούστου

Το πρωί της 2 Αυγούστου ο στόλος των Σπετσών και ένα Ψαριανό πλοίο που έπλεαν προς την Σάμο (σύνολο 16 πλοία και ένα πυρπολικό) συναντήθηκαν κοντά σ'αυτήν με εχθρικά πλοία που μετέφεραν αποβατικά στρατεύματα στην Σάμο.Στη σύγκρουση που επακολούθησε μερικά από τα εχθρικά βυθίσθηκαν μαζί με το έμψυχο φορτίο τους,άλλα αιχμαλωτίσθησαν και τα υπόλοιπα τράπηκαν σε φυγή  προς την νησίδα του Αγίου Μηνά (ανατολικά του πορθμού της Μυκάλης).Στη συνέχεια τα Σπετσιώτικα και το Ψαριανό εισήλθαν στον πορθμό και συνενώθηκαν με τον Υδραίϊκο στόλο.Ετσι ο Ελληνικός στόλος αριθμούσε τώρα 39 πλοία και 6 πυρπολικά.

4 Αυγούστου

Στις 4 Αυγούστου ο εχθρικός στόλος πραγματοποίησε και νέα εξόρμηση εναντίον των Ελληνικών πλοίων,που τον υποδέχθηκαν με σφοδρό κανονιοβολισμό,ενισχυμένο και από τα κανόνια των ακτών της Σάμου.Συγχρονως 16 ελληνικά πλοία προχώρησαν για να αποκρούσουν τον εχθρό και τα πυρπολικά έλαβαν διαταγή να δράσουν.Οι κυβερνήτες τους όμως αρνήθηκαν να υπακούσουν με διάφορες προφάσεις."Δις και τρις τους εκάναμεν σημείον να εύγουν....χωρίς να υπακούσουν εις τον αντιναύαρχο τους",γράφει ο Σαχτούρης.Τέλος ο ίδιος με τον πλοίαρχο Λ.Φόνο,μεταπηδώντας από το ένα πυρπολικό στο άλλο,τους θύμιζαν την σημασία των πυρπολικών και ότι χωρίς αυτό το πανίσχυρο όπλο δεν θα έφερναν θετικά αποτελέσματα.Οι πλοίαρχοι των πυρπολικών έμεναν όμως αμετάπειστοι,ενώ ο αριθμός των Τουρκικών πλοίων μεγάλωνε.Είχαν φθάσει 22 έναντι 16 Ελληνικών.Στη δύσκολη εκείνη ώρα φάνηκε να πλησιάζει ο Κανάρης με το πυρπολικό του.Στην πρόταση του Σαχτούρη να ορμήσει εναντίον του εχθρού  ο γενναίος Ψαριανός απάντησε θετικά και χωρίς χρονοτριβή,ακολουθώντας το πλοίο του Λ.Παναγιώτα,προχώρησε προς την Τουρκική ναυαρχίδα και μια μεγάλη φρεγάτα.Σφοδρός κανονιοβολισμός υποδέχθηκε τα ελληνικά πλοία.Ο Κανάρης ,κάνοντας μια διαδρομή θανάτου,ανάμεσα σε μια βροχή από μυδράλλια και σφαίρες,αγωνιζόταν να προσκολλήσει το πυρπολικό του σε ένα από τα εχθρικά πλοία.Τελικά αυτό δεν έγινε κατορθωτό ,πέτυχε όμως να ματαιώσει την έφοδο του εχθρού,που φοβισμένος απομακρύνθηκε μέσα στην νύχτα.




5 Αυγούστου



Θα αναφερθώ σε αρκετές λεπτομέρειες της ναυμαχίας,αφ'ενός για να δούμε την γενναιότητα εκείνων των πραγματικών Ελλήνων,όπου αψηφόντας την ζωή τους εμάχοντο με πείσμα για την πατρίδα τους χωρίς να υπολογίζουν τον πανίσχυρο αντίπαλο τους και αφ'ετέρου τον φόβο των Τούρκων μόλις αντίκρυζαν τα ελληνικά πλοία και ιδίως τα πυρπολικά των υπέροχων αυτών Ελλήνων.Ας τους έχουμε παράδειγμα για την σημερινή μας εποχή !!!!

ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΜΥΚΑΛΗΣ
Οι μικροσυγκρούσεις όμως δεν μπορούσαν να συνεχισθούν.Και οι δύο αντίπαλοι επεδίωκαν την αποφασιστική μάχη.

Πράγματι την Τρίτη 5 Αυγούστου με τις πρώτες ακτίνες του Ηλίου ο Τουρκικός στόλος,με ευνοϊκές γι'αυτόν καιρικές συνθήκες πλησίασε τα αγκυροβολημένα στο μέσο του πορθμού Υδραιοσπετσιώτικα πλοία.

Ο Σαχτούρης,βέβαιος,όπως ο ίδιος γράφει,ότι ο εχθρός θα επιχειρούσε και τέταρτη έφοδο,είχε διατάξει γενική προετοιμασία στη διάρκεια της νύχτας,δίνοντας μεγαλύτερη σημασία στα πυρπολικά,εφόσον οι Τούρκοι είχαν υπεροπλία.Τα 6 πυρπολικά είχαν ετομασθεί και μαζί με τα απαραίτητα συνοδευτικά περίμεναν την ευκαιρία να επιτεθούν.

Τα τουρκικά πλοία βοηθούμενα από τον ανατολικό άνεμο που φυσούσε,άρχισαν να πιέζουν την Ελληνική παράταξη και προσπαθούσαν να την βγάλουν από τον πορθμό.Ταυτοχρόνως άλλα εχθρικά πλοία έρχονταν από το αντίθετο μέρος ,οπότε η θέση του Ελληνικού στόλου άρχισε να γίνεται δύσκολη.Στην επίθεση πρωτοστατούσε μία μεγάλη φρεγάτα των 36 πυροβόλων.Εναντίον της όρμησε το πυρπολικό του Υδραίου Δημ.Τσάπελη που αψηφώντας κάθε κίνδυνο προσπάθησε να προσκολλήσει το πυρπολικό του στη φρεγάτα "Μπουρλότ-Κορκμάζ"(=δεν φοβάται το πυρπολικό).Τότε 4 βάρκες με στρατό κατέβηκαν από την φρεγάτα για να τον εμποδίσουν.Οι Έλληνες ναύτες μπροστά στον κίνδυνο να συλληφθούν άρχισαν να απομακρύνονται ,ενώ ο Τσαπέλης συνέχιζε τη δραματική του προσπάθεια μόνος του.Βλέποντας όμως την βάρκα του έτοιμη να απομακρυνθεί,βιάστηκε να πυροδοτήση το πυρπολικό του,η πυρίτιδα αναφλέγηκε νωρίτερα και το πυρπολικό καταστράφηκε χωρίς αποτέλεσμα,ενώ ο γενναίος Τσάπελης ,μόλις πρόλαβε να διασωθεί από την βάρκα του,με βαριά εγκάυματα στο πρόσωπο και στα χέρια.

ΠΥΡΠΟΛΗΣΗ ΦΡΕΓΑΤΑΣ
Στην Τουρκική φρεγάτα επικρατούσε πανικός και πολλοί έπεφταν στην θάλασσα για να σωθούν.Τότε η φρεγάτα,αντί να συνεχίσει την την πορεία της,έστρεψε προς τα Μικρασιατικά παράλια,όπου θα προσάραζε και θα διέσωζε τους άνδρες της.Αλλά τότε βρέθηκε ξαφνικά αντιμέτωπη με το πυρπολικό του Κανάρη,που αψηφώντας τον καταιγισμό των πυρών που ερίχνοντο εναντίον του,συνέχισε την καταδίωξη της,φέρνοντας την σε αδιέξοδο.Άλλοι από το πλήρωμα έμπαιναν στις βάρκες να σωθούν και άλλοι έπεφταν στη θάλασσα.Ο Κανάρης έριξε το πυρπολικό του στο κέντρο του εχθρικού πλοίου,το προσέδεσε,του έβαλε φωτιά και κατάφερε να απομακρυνθεί εγκαίρως.Η εχθρική φρεγάτα πνιγμένη στις φλόγες έπεσε σε έναν βράχο.Η πυριτιδαποθήκη της εξερράγει,τα πυροβόλα της εκπυρσοκροτούσαν αυτόματα από την υπεθέρμανση και το νεότευκτο εχθρικό πλοίο ανατινάχθηκε στον αέρα σκορπίζοντας σε μεγάλη έκταση την καταστροφή και τον θάνατο,ακόμα και στους αναμένοντες στρατιώτες στην Μικρασιατική ακτή.

Όσος εχθρικός στρατός βρισκόταν στην παραλία έτρεχε προς τους λόφους,ενώ άλλοι έπεφταν στην θάλασσα,όπου οι Έλληνες τους συνελάμβαναν και τους έσφαζαν.Κανένα Ελληνικό πλοίο δεν "βλάφτηκε από την τρομερή έκρηξη".Σκοτώθηκαν όμως δύο από τους ναύτες του Κανάρη.

Ας δούμε τι γράφει το ημερολόγιο της υποναυαρχίδα "Αθηνά" του Σαχτούρη (παρατηρέισθε την γλώσσα της εποχής):

"...Εν τοσούτω το πυρ διεδόθη και εις τα κανόνια τα οποία άρχισαν να κροτούν μόνα των....αλλά το πυρ ήδη έφθασεν εις το πυριτοφυλάκειον,το οποίον έκαμεν να πετάξουν εις τον αέρα κανόνια,κατάρτια,αντέναις,σίδηρα,σφαίρες,ξύλα,εργάταις,πολεμοφόδια και τους έσω διαμένοντας εχθρούς...Πλήθη στρατευμάτων ευρίσκοντο εις όλα τα παράλια,επάνω εις τους οποίους ΚΑΤΑ ΘΕΙΑΝ ίσως νόησιν επήγαν και έπεσαν τα περισσότερα σίδηρα και σπάσματα της φρεγάτας και έκαναν να σκοτωθούν πολλοί εξ αυτών και πολλοί να λαβωθούν...."

Είχε ηδη μεσημεριάσει και παρά την καταστροφή οι Τούρκοι συνέχιζαν την επίθεση κατά της αριστερής πλευράς της Ελληνικής παράταξης που κρατούσαν οι Σπετσιώτες.Ο ίδιος ο Χοσρέφ πλησίασε τα παράλια της Σάμου στην περιοχή "Ασπρο Κάβο"και με την ναυαρχίδα του και  2 φρεγάτες που άρχισαν "ν'αδειάζουν τα κανόνια κατά του φρουρίου και των βουνών .Η Ελληνική αντεπίθεση, με πρώτη τη ναβέτα του Ανάργυρου Λεμπέση,υπήρξε άμεση,ενώ τα Υδραίϊκα και Σπετσιώτικα πλοία με τα πυροβόλα τους εμπόδιζαν τον εχθρό να προχωρήσει.

Κατά τις 15:00 ο Υδραίος Γεώργιος Βατικιώτης κατώρθωσε να κολλήσει το πυρπολικό του σε ένα μεγάλο Τυνησιακό βρίκι και να το κάψει.Παρά το νέο πλήγμα η Τουρκική επίθεση συνεχιζόταν με επιμονή.Μετά δύο ώρες μάχης ,ο Υδραίος πυρπολητής Δημ.Ραφαλιάς μαζί με τον Λέκα Ματρόζο,πυρπόλησαν ένα "μεγάλο φρεγαδόνι Τριπολίνικον ",ενώ μόλις απέτυχε ο επίσης Υδραίος Αναστάσιος Ρομπόζης στην επίθεση του εναντίον μιάς φρεγάτας.

Καθόλη την διάρκεια της ναυμαχίας τα Σαμιακά κανόνια από τις παραλίες του νησιού βομβάρδιζαν ακατάπαυστα τον Τουρκικό στόλο.

Ο Χοσρέφ βλέποντας ότι τα περισσότερα πλοία του  ήταν έτοιμα να εγκαταλείψουν τον αγώνα ,προτίμησε να εγκαταλείψη την ναυμαχία και οπισθοχώρησε τις πρώτες πρωινές ώρες της 6ης Αυγούστου,πίσω από το Αγαθονήσι,20 μίλλια περίπου νοτίως της Σάμου.

Η ναυμαχία της Μυκάλης σήμανε και το τέλος της προσπάθειας των Τούρκων να πατήσουν στη Σάμο.Η μεγάλη καταστροφή που έγινε στον Τουρκικό στόλο,καθώς και ο διασκορπισμός του στρατού που είχε συγκεντωθεί στα Μικρασιατικά παράλια,ανάγκασαν τον Χοσρέφ να εγκαταλείψη κάθε προσπάθεια για απόβαση στην Σάμο.
ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ 2012

Στις 8 Αυγούστου ο Τουρκικός στόλος που ήταν κρυμένος πίσω από το Αγαθονήσι,ξεκινησε για τον Νότο προκειμένου να συναντήσει τον Αιγυπτιακό στόλο,πράγμα που συνέβει λίγες μέρες αργότερα στην περιοχή της νήσου Κω.

Η συμβολή του Σαχτούρη στη νίκη αυτή ήταν τεράστια. Δικαιολογημένα περιέγραψε περήφανος τη νικηφόρα ναυμαχία του στόλου σε έκθεσή του προς τους πρόκριτους της Υδρας.

ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ
Το πρωί της 6ης Αυγούστου,εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος,βρήκε την Σάμο απαλαγμένη από την απειλή και τους Σαμίους να πανηγυρίζουν.Η επιτυχής έκβαση της ναυμαχίας αποδόθηκε σε θεία παρέμβαση καί αποφασίσθει να κτισθεί έπιβλητικός ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρα στο ύψωμα δίπλα στο Κάστρο του οπλαρχηγού Λυκούργου Λογοθέτη εκπληρώνοντας έτσι το τάμα του,ο οποίος υπάρχει μέχρι σήμερα και αποτελεί τον κύριο ναό του Πυθαγορείου.Επίσης απεφασίσθει στην επίσημη σφραγίδα του "Κοινού της Σάμου"(επαναστατική κυβέρνηση)να έχει την εικόνα της Μεταμόρφωσης και γύρω την επιγραφή "ΧΡΙΣΤΟΣ ΣΑΜΟΝ ΕΣΩΣΕΝ ΤΗ 6Η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1824".

Η 6η Αυγούστου έχει καθιερωθεί εθνική εορτή της Σάμου και εορτάζεται ανελλειπώς κάθε χρόνο με τελετές,νησιώτικους χορούς,αναπαράσταση της Ναυμαχίας και καύση πυροτεχνιμάτων.




Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΟΥ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ


ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΑ

Μετά την επιτυχία του Ελληνικού στόλου και την οδυνηρή ήττα που υπέστει απ'αυτόν,ο Ναυαρχος Χοσρέφ δεν ξανατόλμησε να επιχειρήσει μόνος του εναντίον των Ελλήνων και αφιχθείς στην περιοχή της Κω περίμενε την άφιξη των Αιγυπτίων συμμάχων του υπό τον Ιμπραήμ πασά και τον ναύαρχο Ισμαήλ Γιβραλτάρ.

ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΓΕΡΟΝΤΑ
Τις τελευταίες μέρες του Ιουλίου,ο τεράστιος Αιγυπτιακός στόλος,με 56 σύγχρονα πολεμικά πλοία και πάνω από 300 μεταγωγικά,γεμάτα στρατό,ζώα και πολεμικό εξοπλισμό,είχαν καταπλεύσει στην θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στην Μ.Ασία και Ρόδο.Ο στρατός αυτός,άρτια εκπαιδευμένος από Γάλλους αξιωματικούς,έφθανε τις 15.000,ενώ άλλες 8.000 προετοιμαζόντουσαν στην Αίγυπτο.

Μετά την ναυμαχία της Μυκάλης ο Ελληνικός στόλος ενισχύθηκε με την Ψαριανή Μοίρα η οποία κατέφθασε από την Μύκονο ,όπου την είχαν αποκλείσει προσωρινά αντίθετοι άνεμοι.Συγχρόνως η δεύτερη Υδραίϊκη Μοίρα από 29 πλοία υπό τον Ναύαρχο Ανδρέα Μιαούλη,ξεκίνησε από την Υδρα στις 10 Αυγούστου 1824 και στις 14 ενώθηκε και με μία άλλη Σπετσιώτικη Μοίρα από 12 πλοία υπό τον Αντιναύαρχο Ιωάννη Κυριακό,στην περιοχή του Σουνίου.

Στη συνέχεια όλα μαζί έπλευσαν προς την Θήρα (Σαντορίνη) και στη συνέχεια στους Λειψούς.Στις 24 του μηνός όλες οι Ελληνικές Μοίρες ενώθηκαν στην περιοχή Λέρου,Πάτμου και Λειψών,με αρχηγούς τον Μιαούλη,τον Σαχτούρη,τον Ανδρούτσο και τον Αποστόλη.Με τη γενική αρχηγία του Μιαούλη ο Ελληνικός στόλος ανοίχτηκε προς την Κω και την Αλικαρνασσό για να αντιμετωπίσει τον εχθρό.Ηταν η μεγαλύτερη ναυτική δύναμη που μπόρεσε να παρατάξει το αγωνιζόμενο Έθνος καθ'όλη την διάρκεια της Επαναστάσεως:70 πολεμικά και αρκετά πυρπολικά.Αν προσθέσουμε και τα σκάφητων επιμέρους στολίσκων,διαπιστώνουμεότι ο αριθμός τους ήταν μεγαλύτερος.Πολλά όμως ήταν αποσπασμένα σε διάφορες αποστολές (επικοινωνία με διάφορα νησιά,συνοδεία λειών, ταχυδρομικά,επιφυλακή στη Σάμο,κλπ).

Διαβάζουμε πάλι στο ημερολόγιο του "Αθηνά":"...Ητον η ώρα έκτη της ημέρας(12:00) οπόταν ενωθείσαι όλαι αι Ελληνικαί μοίραι αποκατέσταινον την θαλάσσιον δύναμιν την κατά των εχθρών διευθυνομένην με 70 Ελληνικάς σημαίας κυμματουμένας".

Τα Ελληνικά πλοία έφεραν 850 πυροβόλα και είχαν πληρώμα 5.000 άνδρες.Απέναντι τους είχαν τις ενωμένες πλέον Τουρκοαιγυπτιακές δυνάμεις από ένα σύνολο 105 συγχρόνων σκαφών με 20.000 ναύτες και στρατιώτες και 2.500 πυροβόλα.

Και δεν ήταν μόνο οι αριθμοί ,αλλά κυρίως το είδος των πλοίων που αποτελούσαν τους αντίπαλους στόλους,το οποίο καθιστούσε συντριπτική την Τουρκοαιγυπτιακή υπεροχή.Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδήμων στα ναυτικά,για να αντιληφθεί το μέγεθος της διαφοράς.Αρκεί και μόνο η διαπίστωση του γεγονότος ότι τις επαναστατικές δυνάμεις αποτελούσαν μικρά πρώην εμπορικά σκάφη (κυρίως βρίκια,γολέτες και ελάχιστα τριίστια),τα οποία για τις ανάγκες του αγώνα είχαν μετατραπεί σε πολεμικά.Έφεραν συνήθως 6-18 πυροβόλα μικρής ολκής και οι μόνοι λόγοι για τους οποίους δεν είχαν καταφέρει οι Τούρκοι,επί τέσσερα χρόνια,να συντρίψουν τα σιτοκάραβα,ήταν αφ'ενός η έλλειψη οργάνωσης του στόλου τους και αφ'ετέρου η χαώδης διαφορά που χώριζε την ποιότητατου ανθρωπίνου δυναμικού των δύο αντιπάλων.

Οι Έλληνες γνώριζαν την αδυναμία τους να αντιπαρατάξουν τα μικρά τους σκάφη στους Οθωμανικούς κολοσσούς.Έτσι από τα πρώτα στάδια του αγώνα είχαν στραφεί στη χρήση πυρπολικών,με εξαιρετικά αποτελέσματα τόσο στην τακτική τους χρήση,όσο και στις ψυχολογικές επιχειρήσεις,που μόνον στην θέα τους οι Τούρκοι έφευγαν πανικόβλητοι !!!




ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ


24 Αυγούστου


Το πρωί της 24ης Αυγούστου ο Μιαούλης ξεχώρισε 24 πλοία και 6 πυρπολικά και τα διέταξε να προχωρήσουν σαν προφυλακή,ενώ ο υπόλοιπος στόλος ακολούθησε.Λίγο πριν το μεσημέρι η προφυλακή έφθασε στον πορθμό μεταξύ Κω και Μικρασιατικής ακτής.Εκεί συνάντησε να περιπολούν πλοία επιφυλακής του Τουρκοαιγυπτιακού στόλου και τα πυρπολικά επιτέθηκαν ανεπιτυχώς σε μία φρεγάτα  η οποία ετράπει σε φυγή.Σε λίγο έφθασαν τα κύρια σώματα των αντιπάλων στόλων και η σύγκρουση γενικεύτηκε.Το στενό γέμισε πλοία τα οποία αντάλλασαν ακατάπαυστα πυρά,ενώ στη μάχη πήρε μέρος το Τουρκικό φρούριο της Κω.Η στενή περιοχή όμως ανάμεσα στην Κω και την Αλικαρνασσό,δυσκόλευε την ανάπτυξη των εχθρικών πλοίων.Επιπλέον το ισχυρό μελτέμι που άρχισε να πνέει ευνοούσε τα Ελληνικά.Στους δύο αυτούς παράγοντες προστέθηκε η ανικανότητα και το πεσμένο ηθικό των Τουρκικών πληρωμάτων.Ακόμη η θαλασσοταραχή δυσκόλευε τις κινήσεις τους ,ώστε να κινδυνεύουν να συγκρουσθόυν μεταξύ τους.Και αυτή ακόμη η ναυαρχίδα του Χοσρέφ,με τους πιό ικανούς ναύτες,έπαθε ζημιές χωρίς να κατορθώσει κάτι το αξιόλογο.Μια Τουρκική φρεγάτα που τόλμησε να προχωρήσει,γύρισε πίσω με βαριές ζημιές από τα Ελληνικά κανόνια και ο πλοίαρχος της σκοτώθηκε.

Η υπεροχή όμως του Αιγυπτιακού στόλου,η εμπειρία του στον ναυτικό αγώνα και η τόλμη του ήταν φανερή.Ο Γιβραλτάρ με τη ναυαρχίδα του πέρασε επανειλημμένα μπροστά από την Ελληνική παράταξη,ωσότου το πυρπολικό του Πιπίνου τον ανάγκασε να απομακρυνθεί.

Η ημέρα τελείωσε χωρίς αξιόλογα αποτελέσματα για τους δύο αντιπάλους,αν και οι Έλληνες έχασαν δύο πυρπολικά,από τα οποία το ένα βλήθηκε από βόμβα του φρουρίου της Κω και το άλλο από σύγκρουση με άλλο πλοίο.ηΗ ναυμαχία κράτησε τρεισήμισι ώρες,με τις εκατέρωθεν απώλειες να μην  ξεπερνούν τους 20 νεκρούς.

Οι Τουρκοαιγύπτιοι αποσύρθηκαν στο εσωτερικό του κόλπου της Αλικαρνασσού,ενώ οι Έλληνες παρέμειναν όλη την νύχτα μεταξύ Καλύμνου και Μικρασιατικής ακτής.




25 Αυγούστου


Το πρωί της 25 Αυγούστου βρήκε τον Ελληνικό στόλο να κινείται στο βόρειο άκρο της Κώ σε αναμονή εμφάνισης του εχθρού.Επειδή κάτι τέτοιο δεν συνέβει και ταυτόχρονα αυξανόταν η ένταση του ανέμου,τις πρώτες βραδυνές ώρες αποχώρησαν και αγκυροβόλησαν στον βορειότερα ευρισκόμενο κόλπο του Γέροντα,για να βρίσκονται στον δρόμο του αντιπάλου προς την απειλούμενη Σάμο.

Ο μεγάλος αυτός κόλπος των Μικρασιατικών παραλίων σχηματίζεται από την χερσόνησο της Αλικαρνασσού και το ακρωτήριο Γέροντας  και βρίσκεται απέναντι από τα νησιά Λέρος και Λειψοί.
Η ιστορία έχει διδάξειότι όταν δύο αντίπαλοι στόλοι έχουν εμπλακή σε μία μεταξύ τους σύγκρουση χωρίς καθοριστικό αποτέλεσμα,πιθανότατα θα επιδιώξουν μία άλλη η οποία "θα ξεκαθαρίσει τα πράγματα".Ετσι συνέβει και στην συγκεκριμένη περίπτωση.




26,27,28 Αυγούστου


Στις 26 ο Μιαούλης έστειλε λίγα πλοία να κατασκοπεύσουν τις κινήσεις του εχθρού,αλλά στις 28 του μηνός τα πλοία αυτά δέχθηκαν επίθεση από τον εχθρό.Τα Ελληνικά πλοία τα κατεδίωξαν μέχρι την Κω.Εκεί είδαν ότι σιγά σιγά έκαναν την εμφάνιση τους σχεδόν όλα τα αντίπαλα σκάφη,τα οποία ομως δεν προχωρούσαν πέραν της Κω.Αυτές οι κινήσεις του εχθρού  φανέρωναν ότι ετοιμαζόταν για γενική σύγκρουση.
ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΓΕΡΟΝΤΑ

Ο Ναύαρχος Μιαούλης,το εξαίρετο αυτό ναυτικό μυαλό,έδωσε σήμα γενικής ετοιμότητος.Όλα έδειχναν ότι η επόμενη ημέρα θα ήταν ιδιαίτερα κρίσιμη.




29 Αυγούστου 1824-Ημέρα δοξας του Ελληνικού Ναυτικού


Το πρωί της 29ης Αυγούστου έπνεε ελαφρός δυτικός-βορειοδυτικός άνεμος που ευνοούσε Τον Τουρκοαιγυπτιακό στόλο.Η κατάσταση αυτή του ανέμου και κάποια ασυνεννοησία των Ναυάρχων Μιαούλη και Ανδρούτσου με τον Αποστόλη,έγινε αιτία 17 πολεμικά μεταξύ των οποίων και εκείνα των ναυάρχων και αντιναυάρχων της Υδρας και των Σπετσών και 5 πυρπολικά,να βρεθούν αγκυροβολημένα στον κόλπο και να μην μπορούν να κινηθούν.Τα υπόλοιπα υδραιοσπετσιώτικα αρμένιζαν μεταξύ Λειψών και Φαρμακονησίου και τα Ψαριανά λίγο νοτιότερα.Ετσι λοιπόν ο Ελληνικός στόλος ήταν χωρισμένος σε τρία μέρη τα οποία απείχαν μεταξύ τους αρκετά μίλια.
ΧΑΡΤΗΣ ΝΑΥΜΑΧΙΑΣ ΓΕΡΟΝΤΑ

Εκτιμώντας την κατάσταση ο Χοσρέφ,που είχε την γενική αρχηγία,χώρισε τις δυνάμεις του σε δύο μέρη.Με τον Τουρκικό στόλο θα χτυπούσε τα διασκορπισμένα στο πέλαγος Ελληνικά σκάφη ,ενω ταυτόχρονα ο Αιγυπτιακός θα επετίθετο και θα συνέτριβε τα ακινητοποιημένα λόγω ανέμου Ελληνικά που βρισκόντουσαν στον κόλπο του Γέροντα.

Ο Χοσρέφ ήταν τόσο σίγουρος για την νίκη του ώστε διέταξε την μουσική μπάντα της ναυαρχίδας του να παίζει.Γράφει ο Αντώνιος Ανδρέα Μιαούλη ,ο οποίος ήταν παρών στην ναυμαχία :"Οθεν περί την ανατολήν του ηλίου ανύψωσαν οι εχθροί την σημαίαν των με μουσικην και με βαρβαρικούς αλαλαγμούς χαράς,διότι είδαν ημάς μεμονωμένους και εις πολλά ανεπιτηδείαν θέσιν τοποθετημένους".

Και τότε έγινε κάτι πρωτοφανές ,κάτι που δεν είχε ξαναγίνει στην παγκόσμιο ναυτική ιστορία !!! Τότε "μίλησε" η ναυτοσύνη των Ελλήνων και φάνηκε η αξία του έμψυχου υλικού με το οποίο ήταν στελεχωμένα τα Ελληνικά πλοία !!!

Επειτα από σήμα του Μιαούλη και τα 22 εγκλωβισμένα σκάφη,κατέβασαν τις βάρκες τους στην θάλασσα και στην συνέχεια αυτές άρχισαν να τα ρυμουλκούν,σε μία προσπάθεια να τα βγάλουν από τον κόλπο για να συναντήσουν ευνοίκό άνεμο !!!

Εχοντας υπολογίσει την απόσταση στην οποία βρίσκοταν τα εχθρικά πλοία και βλέποντας ότι η κίνηση τους ήταν αργή ,επειδή ο άνεμος ήταν πολύ ασθενής,το μεγάλο αυτό ναυτικό μυαλό της Υδρας ένοιωσε ότι τα Ελληνικά σκάφη θα προλάβαιναν να πετύχουν τον σκοπό τους.Χωρισμένοι σε βάρδιες οι ναύτες έπιασαν τα κουπιά και σιγά-σιγά τα πλοία δεμένα από τις "σκαμπαβίες"(βάρκες) και με μαζεμένα τα πανιά,άρχισαν να κατευθύνονται προς την έξοδο του κόλπου.Επρόκειτο για μία τιτάνεια προσπάθεια καθώς ο ήλιος ανέβαινε και η καλοκαιρινή ζέστη,ενισχυμένη από την άπνοια,καθιστούσε τις συνθήκες αφόρητες για τους κωπηλάτες.Οι κόποι τους όμως ανταμείφθηκαν.Ενα-ένα τα πλοία έφθαναν στο σημείο όπου το ελαφρύ αεράκι κόλπωνε τα πανιά και αμέσως έσπευδαν να σχηματίσουν γραμμή μάχης,καθώς οι πρώτες μπάλλες από τα κανόνια του Αιγυπτιακού στόλου,που πλησίαζε,έπεφταν κοντά τους.

Σε λίγο και τα τελευταία σκάφη "βρήκαν αέρα" και έτσι ολόκληρη η Υδραιοσπετσιώτικη Μοίρα,περίμενε,έχοντας παρακάμψει το ακρωτήριο του Γέροντα,τους Αιγυπτίους που πλησίαζαν.Στο μεγάλο κατάρτι της ναυαρχίδας του Μιαούλη κυμάτιζαν τα σινιάλα που έλεγαν: " ΣΗΜΕΡΑ Ή ΝΙΚΗ Ή ΤΑΦΟΣ ΜΑΣ Η ΘΑΛΑΣΣΑ " !!!!!!!

Ο Αιγύπτιος ναύαρχος Γιβραλτάρ έδωσε διαταγή στην δεξιά πτέρυγα του στόλου του να επιτεθεί και να καταστρέψει τα απομονωμένα Υδραιοσπετσιώτικα πλοία που μόλις είχαν καταφέρει να βγούν από τον κόλπο.Επί τρείς ώρες 50 Αιγυπτιακά περνούσαν εμπρός από τα Ελληνικά και άδειαζαν τα δεξιά τους πυροβόλα,για να πάρουν στην συνέχεια στροφή  και να αδειάσουν και τα πυροβόλα της αριστερής πλευράς. Ο Μιαούλης αντέδρασε άμεσα και την κατάσταση έσωσαν τα πυρπολικα του.Πλέοντας επιδέξια ανάμεσα στις εχθρικές φρεγάτες τις εμπόδιζαν να πλησιάσουν τα Ελληνικά πλοία.Αμεσο κίνδυνο διέτρεξε  η υποναυαρχίδα "Αθηνά" του Σαχτούρη  που δέχθηκε δέκα βλήματα και σώθηκε χάρις στη γενναιότητα του πληρώματος και στους επιδέξιους ελιγμούς του.Και όλα αυτά συνέβαιναν λόγω μη ευνοικού ανέμου για τα Ελληνικά πλοία.

Στο μεταξύ Ο Τουρκικός στόλος είχε αρχίσει να προσβάλει τα υπόλοιπα Ελληνικά πλοία που βρίσκονταν μεταξύ Λειψών και Φαρμακονησίου και τα οποία προσπαθούσαν να κινηθούν προς τον Γέροντα για να συνενωθούν με τον Μιαούλη.Οι Τούρκοι κατάφεραν προς στιγμή να τους κλείσουν τον δρόμο.Ηρθαν όμως αντιμέτωποι με τον Ψαριανό Ναύαρχο Αποστόλη ο οποίος έδωσε εντολή τα μισά να κινηθούν προς τον Γέροντα,ενώ ο ίδιος με τα υπόλοιπα στάθηκε να αντιμετωπίσει τον επερχόμενο αντίπαλο.Ηδη όμως από τις 14:00 ο αέρας είχε γυρίσε σε ανατολικό-βορειοανατολικό που ήταν ευνοικός για τους Ελληνες.Τότε ο Αποστόλης διέταξε τα πυρπολικά να επιτεθούν.Ο Ψαριανός Δημ.Παπανικολής όρμησε κατ'ευθείαν στην ναυαρχίδα του Χοσρέφ η οποία είχε πέσει σε άπνοια.Τα επιτυχημένα όμως πυρά της έπληξαν το πυρπολικό το οποίο διάτρητο από τα εχθρικά βλήματα έμεινε στο τέλος ακυβέρνητο και ο Παπανικολής αναγκάσθηκε να το κάψει.

Η Ψαριανή επίθεση ,παρά την αποτυχία της προκάλεσε σύγχυση στις Τουρκικές γραμμές.Την συγχυση αυτή εκμεταλεύτηκαν τα πυρπολικά των δύο άλλων νησιών και εξαπέλυσαν επιθέσεις.Η επίθεση των πυρπολητών Ματρόζου,Πιπίνου και Λάζαρου Μουσού απέτυχαν γιατί οι Τούρκοι κατάφεραν να ξεκολλήσουν να πυρπολικά και να τα απομακρύνουν,μάλιστα ο Πιπίνος τραυματίσθηκε σοβαρά.Αυτές όμως οι συνεχείς επιθέσεις των πυρπολικών,αν και αποτυχημένες,συνέτειναν στο να χαλαρώσει προσωρινά η Τουρκική πίεση και έτσι τα σκάφη του Αποστόλη κατάφεραν να ενωθούν με τα σκάφη του Μιαούλη και να σχηματίσουν μια γραμμή από τον Γέροντα μέχρι την Λέρο.Συγχρόνως ενώθηκαν και οι δύο εχθρικοί στόλοι.

Οι αρχηγοί τους αντιλαμβάνονταν ότι από την έκβαση αυτής της ναυμαχίας κρινόταν η πορεία της Επαναστάσεως.Ο Ιμπραήμ έβλεπε ότι για να πνίξει καίρια την Επανάσταση έπρεπε να συντίψει τον Ελληνικό στόλο.Ο Μιαούλης από την άλλή πλευρά ήξερε καλύτερα πως μόνο η θαλάσσια δύναμη θα έσωζε τον αγώνα.

Η αναμέτρηση ήταν υπεράνθρωπη για τους Ελληνες.Εκατοντάδες κανόνια από 150 πλοία έρριχναν φωτιά προς όλες τις κατευθύνσεις.Ο Ιμπραήμ από την ναυαρχίδα του Γιβραλτάρ,ενθάρρυνε τους αξιωματικούς του.Αλλά και ο Μιαούλης ήταν αποφασισμένος ή να νικήσει ή να χαθεί.Ο συνεχής ισχυρός κανονιοβολισμός άρχισε να κάμπτει την Τουρκική παράταξη.Τότε μέσα στους καπνούς φάνηκε να κυματίζει στο ψηλό κατάρτι της ναυαρχίδας του Μιαούλη το ιστορικό σήμα προς τα πυρπολικά :

"Με την βοήθεια του σταυρού επιτεθείτε" !!!

Πράγματι σε λίγο ο Υδραίος Γεώργιος Θεοχάρης κατάφερε να κολλήσει το πυρπολικό του σε μια Τυνησιακή φρεγάτα των 46 πυροβόλων.Επειδή αργούσε να μεταδοθεί η φωτιά στο εχθρικό ,ο Μιαούλης έδωσε διαταγή στον Υδραίο Γεώργιο Βατικιώτη να επιτεθεί και αυτός.Πράγματι επιτέθηκε και μπόρεσε κι'αυτός να κολλήσει το πυρπολικό του στην φρεγάτα.Η ώρα ήταν 18:30 όταν οι φλόγες έφθασαν στην πυριταποθήκη του μεγάλου πλοίου το οποίο ανατινάχθηκε "με έναν μεγαλώτατον και απαραδειγμάτιστον κρότον όστις δεν ηκούσθη άλλοτε ",όπως αναφέρεται στο ημερολόγιον του "Αθηνά"¨.Από τους 1.000 άνδρες του πληρώματος και των στρατιωτών που επέβαιναν σ'αυτό,ελάχιστοι σώθηκαν και οι περισσότερο απ'αυτούς,μεταξύ των οποίων και ο κυβερνήτης,συνελήφθησαν αιχμάλωτοι.Οι Ελληνες είχαν 2 νεκρούς και 5 τραυματίες από το πυρπολικό του Θεοχάρη.
Η ανατίναξη της φρεγάτας σήμανε και την λήξη της ναυμαχίας.Με σπασμένα νεύρα και καταρρακωμένο ηθικό οι Τουρκοαιγύπτιοι τραβήχθηκαν ηττημένοι προς τον νότο,προς το μέρος απ'όπου το πρωί είχαν εμφανισθεί με φιλοδοξία και πίστη ότι επιτέλους θα νικήσουν τους Ελληνες.

Οι νικητές με την σειρά τους παρέμειναν στην περιοχή της σύγκρουσης,εκτός απ'αυτούς που τα πλοία τους χρειαζόντουσαν επισκευές και τράβηξαν για τη Σάμο.

Για άλλη μία φορά τα όνειρα των υπερφίαλλων,όπως και σήμερα,Τούρκων εναυάγησαν εμπρός στην ανωτερότητα και την πολεμική αρετή των Ελλήνων !!!! Αυτό ας το έχουν υπόψη τους και οι σήμερινοί Τούρκοι !!!!







ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1824


Μετά την ήττα που υπέστει ο εχθρικός στόλος,δεν εγκατέλειψε την περιοχή αλλά αποτραβήχθηκε μεταξύ Καλύμνου και Κω.Οι Ελληνες είχαν μάθει από τους αιχμαλώτους ναύτες ότι πρώτη ενέργεια του Αιγύπτιου Ιμπραήμ θα ήταν η κατάληψη της Σάμου.

Στις 5 Σεπτεμβρίου ο ενωμένος εχθρικός στόλος φάνηκε να πλέει πάλι προς την Σάμο.Ο Ελληνικός στόλος με 61 πλοία,πρόλαβε πριν φθάσει ο εχθρικός να παραταχθεί εμπρός από την Σάμο,απο τον Μαραθόκαμπο(ΝΔ Σάμο) μέχρι το Πυθαγόρειο.Ο τεράστιος εχθρικός στόλος πλησίαζε και " η θάλασσα από Κω μέχρι Αγαθονήσι εκαλύπτετο από πλοία τα οποία εσχημάτιζαν αληθινό κινητό δάσος" η΄"πυκνότατον νέφος" όπως γράφει Ο Σαχτούρης.Μετά από ολιγοωρη στάση στους Αρκιούς τα μεσάνυχτα κινητοποιήθηκε προς την Σάμο.Τα κανόνια άρχισαν να κροτούν και κρεμάστηκαν φανάρια σε όλα τα κατάρτια των εχθρικών πλοίων.Ολη η Σάμος τέθηκε σε επιφυλακή.Τα ξημερώματα βροχή ραγδαία,ανεμοζάλη και φοβερή τρικυμία συνοδευομένη από πολύ δυνατό βοριά,σπάνια γι'αυτήν την εποχή,ματαίωσε την απόβαση και ο εχθρικός στόλος αναγκάσθηκε να οπισθοχωρίσει προς τους Αρκιούς,σκορπισμένος και ασύντακτος,ενώ τα μεταγωγικά του οπισθοχώρησαν και κατέφυγαν στην Αλικαρνασσό. Κάποια θεία δύναμη επενέβει και πάλι !!!!

Γράφει ο Ναύαρχος Νικόδημος στα "Απομνημονεύματα εκστρατειών και ναυμαχιών του Ελληνικού στόλου": '..Την ημέραν εκείνην είπον κατ'εμαυτόν:Ας αναπέμψωμεν ύμνον προς τον θεόν ημών...Αυτός εκ του θρόνου του οποίου εκπορεύονται αστραπαί και βρονταί,διεσκόρπισεν τους εχθρούς ημών εν μέσω θαλάσσης και ελύτρωσε δια θαύματοςαυτού την Σάμον".

Αυτές οι καιρικές συνθήκες κράτησαν επι τριήμερο.Στις 8 του μηνός,μετά την παύση της τρικυμίας ο εχθρικός στόλος ετοιμάσθηκε  να πραγματοποιήση απόβαση στον Μαραθόκαμπο της Σάμου. Ο Μιαούλης έδωσε εντολή στον στόλο να  είναι έτοιμος να κινηθεί εναντίον του.Ετσι τα Ελληνικά πλοία ανά δύο,σχημάτισαν και πάλι φράγμα έμπροσθεν του νησιού.Αλλά πάλι σηκώθηκε ισχυρός βορειοανατολικός άνεμος και ματαίωσε τα σχέδια του εχθρού για μία ακόμη φορά !!!

Στη συνέχεια Ο Μιαούλης έδωσε εντολή στα πλοία να συγκεντώσουν την προσοχή τους στην Τουρκική ναυαρχίδα του Χοσρέφ,ο οποίος πανικόβλητος ετράπει σε φυγεί.Ετσι οι Τουρκοαιγύπτιοι απογοητευμένοι αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την επιχείρηση.

Αφού πρώτα προσέγγισαν την Μύκονο,πέρασαν από την Ικαρία στην περιοχή της οποίας στις 10 Σεπτεμβρίου εναυμάχησαν με Σπετσιώτικη Μοίρα σε βοήθεια της οποίας προσέτρεξα και Υδραίικα πλοια.70 εχθρικά με ούριο άνεμο εξακόντιζαν ανεπιτυχώς "κεραυνούς πυρος" έναντι των ολίγων Ελληνικών.Μετά όμως από επίθεση πυρπολικού αναγκάσθηκαν να υποχωρήσουν,ενώ κατεύθανε και ο υπόλοιπος Ελληνικός στόλος ο οποίος και τους επιτέθει.Ετσι ο εχθρός αναγκάσθηκε να υποχωρήσει και μέσω του στενού της Χίου κατευθύνθει προς Μυτηλήνη.Τα πολεμικά του Ελληνικού στόλου τους ακολούθησαν και τα μεσάνυχτα της 24/25 Σεπτεμβρίου οι πυρπολητές Δημ.Καλογιάννης από την Υδρα και Κων/ντινος Νικόδημος από τα Ψαρά κατάφεραν να κάψουν ένα βρίκι και μιά κορβέτα βόρεια των Οινουσών της Χίου,ενώ λίγο αργότερα μόλις απέτυχε στο ίδιο εγχείρημα με μία άλλη κορβέτα το πυρπολικό του Ρομπότη.Ηδη στους Ελληνες είχαν απομείνει μόνον 3 πυρπολικα και αν διέθεταν περισσότερα θα είχαν κάψει το μεγαλύτερο μέρος του εχθρικού στόλου.

Αυτή ήταν η τελευταία πράξη του αγώνα για την σωτηρία της Σάμου .Οι Οθωμανικοί στόλοι βρήκαν προσωρινά καταφύγιο στη Μυτηλήνη ,απ'όπου αργότερα ο Τουρκικός απέπλευσε για τα Δαρδανέλια  με 15 πλοία,ενω τα υπόλοιπα τα άφησε στον Αιγυπτιακό από τον οποίον  ζήτησε ο Χοσρέφ να τον συνοδεύσει μέχρι τα στενά,φοβούμενος τον Ελληνικό στόλο.Ο Αιγυπτιακός στις 9 Οκτωβρίου έφυγε από την Μυτιλήνη για την Σουδα της Κρήτης,αφού πρώτα στάθμευσε στην Ικαρία για να παραλάβει τα φορτηγά πλοία με τον στρατό του.

Ο Ελληνικός στόλος το τρίτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου έφθασε στην Λέρο απ'όπου ελευθέρωσε δέκα Κάσιους αιχμαλώτους,που είχαν αιχμαλωτισθεί στην καταστροφή του νησιού τους .Την 1η Νοεμβρίου ολόκληρος ο στόλος έφθασε έξω από το Ηράκλειο της Κρήτης,όπου συνάντησε τον Αιγυπτιακό και όρμησε εναντίον του.Τρεις προσπάθειες των πυρπολικών με τους Βώκο,Ραμπότη,Κανάρη δεν κατόρθωσαν να φέρουν αποτέλεσμα.Δημιούργησαν όμως μεγάλες καταστροφές σε άψυχο και έμψυχο υλικό ,γιατί πολλοί στρατιώτες και ναύτες στη θέα των πυρπολικών έπεφταν στην θάλασα για να σωθούν και πνίγονταν και άλλοι συλλαμβάνονταν αιχμάλωτοι.Μετά την αποτυχία των πυρπολικών τα Ελληνικά πλοία έκαναν επίθεση κατά των εχθρικών και τα καταδίωξαν μέχρι την Κάρπαθο.Κυρίευσαν 7 φορτηγά πλοία με τα στρατεύματα τους και τις αποσκευές τους και υποχρέωσαν τα άλλα να ζητήσουν σωτηρία στην Ρόδο.Την επόμενη ημέρα,άλλα 4 μεταγωγικά πλοία του εχθρού με διαφορετικές σημαίες και με όλο τον εξοπλισμό τους συνελήφθησαν.Εκτός από τον στρατό,μετέφεραν και πολλούς ίππους,πλήθος από στρατιωτικό εξοπλισμό και αποσκευές που αργότερα παραδόθηκαν στην Ελληνική κυβέρνηση.Αρκετά άλλα εχθρικά πλοία προσπαθώντας να αποφύγουν την καταδίωξη των Ελληνικών και λόγω τρικυμίας έπεσαν σε απόκρημνες ακτές και καταστράφηκαν ,ενώ τα πληρώματα τους πνίγηκαν.Αλλα κατέφυγαν στη Ρόδο,άλλα στο Μαρμάρι και άλλα έφυγαν για την Αλεξάνδρεια.Τα υπολείματα του Αιγυπτιακού στόλου τις τελευταίες ημέρες του Νοεμβρίου,συγκεντώθηκαν στη Ρόδο,ανασυγκροτήθηκαν και έπλευσαν στο λιμάνι της Σούδας,όπου ανενόχλητα αποβίβασαν τα στατεύματα τους.

Ολο αυτό το διάστημα,μέρος του Ελληνικού στόλου είχε παραμείνει στην Σάμο για την ασφάλεια της.Γύρω στα μέσα Νοεμβρίου και ο Ελληνικός στόλος ,θριαμβευτής,γύρισε στις βάσεις του,να επιδιορθώσει τις βλάβες του,να ανασυνταχθεί και να αναπαυθεί.

Οι απώλειες των Τουρκοαιγυπτίων από τον Αύγουστο μέχρι τέλος Νοεμβρίου υπολογίσθηκαν σε 12.000 νεκρούς,έναντι ελαχίστου αριθμού των Ελλήνων.

Το νησι του Πυθαγόρα,η Σάμος, είχε σωθεί και  δεν ξαναπειλήθηκε μέχρι το τέλος του αγώνα.Η Σάμος δεν συμπεριελήφθει στα εδάφη του ελευθερου Ελληνικού κράτους,αλλά το 1832 αναγνωρίσθηκε από τον Σουτάνο Μαχμούτ Β' ως αυτόνομη πολιτεία με το όνομα "Ηγεμονία της Σάμου"με Ελληνα χριστιανό ηγεμόνα που διοριζόταν από την Υψηλή Πύλη.Το 1912 με αρχηγό τον Θεμιστοκλή Σοφούλη επαναστάτησε εναντίον των Τούρκων και στις 2 Μαρτίου 1913 έγινε η οριστική και επίσημη ένωση της με την Ελλάδα.





ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η όλη διεξαγωγή των ναυτικών επιχειρήσεων από την πλευρά των Ελλήνων επαναστατών δεν μπορεί παρά να προκαλεί θαυμασμό.Παρά την πολυαρχεία που επικρατούσε,οι αποφάσεις του Τρινήσιου στόλου λαμβάνονταν συλλογικά,οι ενέργειες των επιμέρους δυνάμεων ήταν σχεδόν άψογες και η μεταξύ τους συνεννόηση πολύ καλή.Αποτέλεσμα αυτών ήταν οι προσπάθειες τους να επιβραβευθούν με συνεχείς νίκες,οι οποίες εκτός της ποιοτικής υπεροχής των Ελληνικών πληρωμάτων οφειλόταν ,σε τεράστιο βαθμό ,στη χρήση των πυρπολικών.Δύο φρεγάτες ,δύο κορβέτες και δύο βρίκια έγιναν βορά της φωτιάς.Εκείνο που βάρυνε στην εξέλιξη των επιχειρήσεων ,περισσότερο και από την στρατιωτική αξία αυτών των σκαφών και από την απώλεια τόσων ανθρωπίνων ζωών,ήταν η ψυχική φόρτιση των οθωμανικών πληρωμάτων και ο τρόμος που τους ενέπνεε η εμφάνιση και μόνον των πυρπολικών.Με το ηθικό χαμηλό και ανίκανοι,συνήθως,να τα σταματήσουν οι Τούρκοι και οι Αιγύπτιοι υποχωρούσαν προσφέροντες νίκες στον Ελληνικό στόλο.
ΝΑΥΑΡΧΟΣ ΜΙΑΟΥΛΗΣ

Η κορυφαία στιγμή σε αυτόν τον τρίμηνο αγώνα ήταν η ναυμαχία του Γέροντα.Και ήταν κορυφαία όχι για το πλήθος των καταστραφέντων εχθρικών σκαφών,αλλά επειδή τα σιτοκάραβα αντιμετώπισαν επί μακρόν σε μάχη εκ παρατάξεως,την μεγαλύτερη του Αγώνα,τον ενωμένο Τουρκοαιγυπτιακό στόλο,με απόλυτη επιτυχία.

Οι ελιγμοί των Ελληνικών στολίσκων σε μιά κατάσταση αβέβαιη και επικίνδυνη,με άπνοια ή ενάντιο άνεμο,ήταν θαυμάσιοι και αποτέλεσαν τη βάση  επάνω στην οποία στηρίχθηκε η ανατροπή της αρχικής δυσμενούς κατάστασης,που ολοκληρώθηκε και μετατράπηκε σε νίκη με την επίθεση των πυρπολικών.

Από την πλευρά τους οι Τούρκοι επέδειξαν περισσότερη επιθετικότητα και επιμονή  για την επίτευξη των στόχων,απ'όσο συνήθως.Επίσης το σχέδιο του ναυάρχου τους για τη ναυμαχία του Γέροντα ήταν καλομελετημένο,ενώ και μερικοί μεμονωμένοι κυβερνήτες σκαφών έδειξαν ψυχραιμία και σημαντικές αρετές.Γενικά όμως η εμφάνιση του Τουρκικού στόλου μόνον καλή δεν ήταν.

Από τον πολυδιαφημισμένο Αιγυπτιακό στόλο ,με πολλούς Ευρωπαίους αξιωματικούς και υπερσύγχρονα πλοία,θα περίμενε κανείς περισσότερα πράγματα.Σε αυτή του όμως την πρώτη συμμετοχή στον αγώνα εναντίον επαναστατών δεν προσέφερε τίποτα που να δικαιολογεί την φήμη του.Εκτός της μεγαλύτερης πειθαρχίας στις τάξεις του και το περισσότερο επιθετικό πνεύμα που τον διέκρινε,δεν υπήρχε τίποτε άλλο.Κλήθηκε για να βγάλει τον Τούρκικο στόλο από μία δύσκολη θέση κα απέτυχε οικτρά !!!

Η ήττα αυτή ήταν η μεγαλύτερη στην ιστορία του Οθωμανικού ναυτικού αν ληφθεί υπόψη ότι τα Ελληνικά πλοία δεν ήταν πολεμικά αλλά εμπορικά εξοπλισμένα.Οι Οθωμανοί συνέχισαν την εκτέλεση του σχεδίου τους με την εισβολή του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο την επόμενη χρονιά η οποία είχε καθυστερήσει σημαντικά λόγω των προαναφερθέντων ναυμαχιών για την σωτηρία της Σάμου. Αν όμως είχαν νικήσει τον Ελληνικό στόλο η Ελλάδα θα είχε υποδουλωθεί πριν προλάβουν να έρθουν οι Ευρωπαίοι και η ναυμαχία του Ναβαρίνου δεν θα είχε γίνει ποτέ.

H ναυμαχία του Γέροντα είναι μία από τις λαμπρότερες σελίδες της Επανάστασης του 1821. Οι αντίπαλες δυνάμεις ήταν τόσο πολύ άνισες που η θετική έκβαση της ναυμαχίας για τους Ελληνες κίνησε τον θαυμασμό και των ξένων. Ο Γάλλος ναυτικός συγγραφέας αντιναύαρχος Julien de la Graviere, αναφερόμενος στη ναυμαχία του Γέροντα, παρατηρεί:

"H ναυτική ιστορία ίσως να μην έχει σελίδα περισσότερο ενδιαφέρουσα από αυτήν για έναν ναυτικό ".

H νίκη στη ναυμαχία του Γέροντα δεν οφείλεται μόνο στον ηρωισμό των Ελλήνων ναυτικών, οι οποίοι δεν πτοήθηκαν από τα γιγάντια θαλάσσια τέρατα του Τουρκοαιγυπτιακού στόλου και από την τρομερή υπεροπλία του, αλλά κυρίως στη στρατηγική ιδιοφυΐα του Μιαούλη, ο οποίος κατόρθωσε να κάνει τα λιγοστά και μικρού μεγέθους πλοία που είχε υπό τις διαταγές του να ελιχθούν ανάμεσα στα δυσκίνητα Τουρκικά και Αιγυπτιακά προκαλώντας πανικό στον εχθρό.







ΕΠΙΛΟΓΟΣ




Ο Ελληνικός στόλος με τη συμμετοχή του σε όλες τις ναυμαχίες του οκταετούς αγώνα αποτέλεσε το θώρακα της Επανάστασης και πρόσφερε τα μέγιστα για τη δημιουργία της σύγχρονης Ελλάδας, η οποία οφείλει κατά μεγάλο μέρος την ύπαρξη της στα ηρωϊκά και θαλασσοδαρμένα παλικάρια των Σπετσών, της Ύδρας, της Κάσου και των Ψαρών και στους ήρωες πυρπολιτές που αψηφόντας τα πυρά του εχθρού έπεφταν με γενναιότητα χωρίς να σκέπτονται την ζωή τους επάνω στα σύγχρονα για την εποχή μεγαθήρια.

Απεδείχθει επίσης για μία ακόμη φορά,τι μπορούν να πετύχουν οι Ελληνες όταν είναι ενωμένοι !!!!

Οι πραγματικοί Ελληνες, με αυταπάρνηση και ηρωίσμό  και χωρίς να υπολογίζουν την ζωή τους,μάχονται  για την σωτηρία της θεϊκής αυτής χώρας ,της ΕΛΛΑΔΑΣ !!! Η ιστορία μας από τα αρχαιότατα χρόνια μέχρι και στο πρόσφατο παρελθόν ,είναι γεματη από ηρωικές πράξεις των γνήσιων Ελλήνων.

Οι αγώνες τους και η γενναιότητα τους, ας μας είναι λαμπρό παράδειγμα στους δύσκολους καιρούς που περνάει η χώρα μας σήμερα.

Το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό ουδέποτε έχει νικηθεί από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα και θα συνεχίσει,παρά τις δυσκολίες των τελευταίων ετών,το παράδειγμα των προγόνων του !!!Αλλωστε σήμερα συγκαταλέγεται στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως από πλευράς "ναυτοσύνης".

Οσοι επιβουλεύονται την χώρα μας καλόν είναι να γνωρίζουν ότι ο φιλήσυχος Ελληνικός λαός, όταν κινδυνεύει η πατρίδα,το μοναδικό στο κόσμο DNA του,του ξυπνάει μνήμες και τον μετατρέπει σε ανήμερο θηρίο που δεν υπολογίζει τίποτα εμπρός στην σωτηρία της !!!!

Τιμή και δόξα στους ήρωες Ναυτικούς της Ελληνικής επαναστάσεως του 1821-1829 !!!!!




5/8/2012                                         

                                                                 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΗΣ

                                                                  ΥΠΟΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΠΖ εα







ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ


-ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ,τόμος ΙΒ,"Εκδοτική Αθηνών"1975.

-Περιοδικό ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ τεύχος 60 Αύγουστος 2001.

-ΤΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Μάριου Σίψα,αρχιπλοιάρχου ΠΝ,έκδοση ΓΕΝ 1982.

-ΑΙ ΝΑΥΤΙΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΕΡ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΑΓΩΝΟΣ 1821--29Κ.Α Αλεξανδρή,αντιπλοιάρχου ΠΝ.

-ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΒΕΡΓΑΝΤΙΝΟΥ "Η ΑΘΗΝΑ ",αντιναυάρχου Γεωργ.Σαχτούρη.

-ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΩΝ ΚΑΙ ΝΑΥΜΑΧΙΩΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΟΛΟΥ,υποναυάρχου Κων.Νικοδήμου,έδοση 1862,ανατύπωση "Ναυτικής Επιθεώρησης"1989.

-ΟΙ ΝΑΥΜΑΧΙΕΣ ΤΟΥ 1821,Αντωνίου Ανδρέα Μιαούλη,έκδοση Βεργίνα 1996.

-ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ,Σπυρ.Τρικούπη,έκδοσηΧρ.Γιοβάνη,1978.

-ΘΑΛΑΣΣΟΜΑΧΟΙ ΤΗΣ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ,"Ναυτική Επιθεώρηση"τεύχος 437,Ιαν-Απρ.1986.

-ΥΔΡΑΙΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΚΑΙ ΝΑΥΜΑΧΟΙ ΤΟΥ 1821,ΜΕΡΟΣ β',αντιναυάρχου Δημ.Λισμάνη,έκδοση Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού,1996.